🏙️ Nghĩa trang Bình Hưng Hòa: lời đồn giữa 100.000 ngôi mộ

Nghĩa trang Bình Hưng Hòa là nghĩa trang lớn nhất của Thành phố Hồ Chí Minh, nằm trên địa bàn phường Bình Hưng Hòa, quận Bình Tân, trên trục hai con đường chính là Tân Kỳ Tân Quý và Bình Long, cách trung tâm thành phố khoảng 12 km về phía tây. Nghĩa trang hình thành một cách tự phát từ trước năm 1975, trên vùng đất trước kia là ruộng rau và vườn tược của người dân ngoại thành, rồi dần dần trở thành nơi chôn cất của hơn 100.000 ngôi mộ, với quy mô hơn 44 ha đất. Từ năm 2010, chính quyền thành phố đã có chủ trương di dời nghĩa trang để chỉnh trang đô thị, và tới nay, sau nhiều giai đoạn, hàng chục nghìn ngôi mộ đã được bốc dời, trong khi vẫn còn hàng nghìn ngôi mộ chưa có thân nhân đến nhận. Bên cạnh những con số và những dự án quy hoạch, Nghĩa trang Bình Hưng Hòa còn gắn liền với vô số lời kể dân gian rợn người: những bóng trắng lang thang giữa các hàng mộ lúc nửa đêm, tiếng khóc văng vẳng từ khu mộ vô danh, những người sống giữa nghĩa trang kể chuyện gặp người đã khuất, và cả những câu chuyện về lò thiêu lớn nhất thành phố. Tất cả những chuyện kể ấy đều chỉ là lời kể dân gian, truyền miệng, chưa từng được kiểm chứng, và bài viết này chỉ mang tính tham khảo, giúp bạn đọc hiểu thêm về một địa danh đặc biệt, nơi ranh giới giữa người sống và người đã khuất trở nên mong manh hơn bất kỳ nơi nào khác ở Sài Gòn.

Từ vùng rau xanh ngoại thành tới nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn

Trước năm 1975, khu vực mà ngày nay là Nghĩa trang Bình Hưng Hòa chỉ là một vùng ngoại thành heo hút của Sài Gòn, cách sân bay Tân Sơn Nhất không xa, nơi người dân trồng trọt, chăn nuôi, chủ yếu làm vườn. Theo Báo Tiền Phong, lịch sử hình thành nghĩa trang cũng thật là tình cờ: những người chủ đất kể lại rằng, chẳng biết từ đâu, người ta bắt đầu chôn cất người quá cố ở nơi này, rồi các chùa, các giáo xứ và dân thường tới mua các vạt đất để chôn người thân, từ đó hình thành nên cái nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn. Một trong những khu vực lâu đời nhất trong nghĩa trang là khu mộ của chùa Xá Lợi, nơi phật tử của chùa khi mất đều được đưa về đây để an nghỉ gần nhau. Nghĩa trang chia thành nhiều khu vực chôn cất theo tôn giáo, theo dòng họ, theo đồng hương, tạo nên một quần thể mộ phần đa dạng với đủ kiểu dáng, từ những ngôi mộ đất đơn sơ tới những lăng mộ xây dựng công phu, từ mộ của người theo đạo Phật tới mộ của người theo đạo Thiên Chúa, với những cây thánh giá và tượng đá đã phủ rêu phong theo năm tháng. Trước kia, nghĩa trang có hai hồ lớn, một hồ nằm ở phía bên trong đã được san lấp vào năm 2008 để lấy đất chôn cất, một hồ nằm ngay mặt tiền đường Bình Long nhưng sau đó cũng đã bị rút hết nước. Do quá trình đô thị hóa nhanh chóng, nghĩa trang vốn nằm ở ngoại thành nay đã lọt thỏm giữa khu dân cư đông đúc, với hàng trăm nghìn người dân sống chen chúc ngay sát các hàng mộ, thậm chí có những ngôi nhà được dựng lên ngay giữa nghĩa trang, trên những khoảng đất trống giữa các ngôi mộ. Theo Wikipedia tiếng Anh, ước tính có khoảng 300.000 người dân sống giữa các ngôi mộ ở khu vực này, tạo nên một khung cảnh vừa đời thường vừa lạ lùng, nơi trẻ con chơi đùa bên cạnh những tấm bia đá, nơi người ta phơi quần áo, buôn bán và sinh hoạt hằng ngày ngay trong lòng nghĩa trang. Từ năm 2010, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ra quyết định di dời nghĩa trang, với tổng diện tích đất ảnh hưởng khoảng 44,4 ha và số mộ phải di dời khoảng 75.000 ngôi, kinh phí đầu tư lên tới gần 2.500 tỷ đồng. Theo quy hoạch, trong tổng số 44 ha đất giải tỏa, có 24 ha được làm công viên cây xanh, 12 ha dùng làm trung tâm thương mại, 8 ha còn lại làm khu phức hợp. Dự án được chia thành ba giai đoạn, giai đoạn một và hai đã di dời khoảng 33.000 ngôi mộ và lò thiêu với gần 30 ha, giai đoạn ba bắt đầu triển khai và đã bốc được khoảng 5.000 ngôi mộ, dự kiến hoàn thành vào năm 2026. Tới đầu năm 2025, vẫn còn hơn 24.000 ngôi mộ chưa được bốc dời, trong đó có hơn 12.980 ngôi mộ chưa có thân nhân kê khai, và nhiều ngôi mộ vô danh sẽ mãi mãi không tìm được người thân. Chính những ngôi mộ vô danh ấy là nguồn gốc của nhiều lời đồn rợn người nhất về nghĩa trang này.

Bà Lư Muội là một trong những nhân chứng sống lâu đời nhất của Nghĩa trang Bình Hưng Hòa. Theo Báo Tuổi Trẻ, bà theo cha vào nghĩa trang sống từ trước năm 1975, lo việc chôn cất và bốc hài cốt giúp chùa Đại Giác, gắn bó cả cuộc đời với mảnh đất này. Những người như bà Lư Muội là kho tàng sống của những câu chuyện về nghĩa trang, bởi họ đã chứng kiến nghĩa trang thay đổi qua từng thời kỳ: từ những ngày đầu còn thưa thớt mộ phần, tới những năm đông đúc nhất khi mỗi ngày có hàng chục đám tang đưa về đây, rồi tới thời kỳ di dời, khi từng hàng mộ được bốc lên và chuyển đi, để lại những khoảng đất trống đầy cỏ dại. Bà kể rằng, ngày xưa, mỗi buổi chiều, khi nắng tắt và sương bắt đầu xuống, nghĩa trang trở nên tĩnh lặng đến lạ lùng, chỉ còn tiếng côn trùng và tiếng gió lùa qua những hàng cây. Những người sống trong nghĩa trang đã quen với sự tĩnh lặng ấy, nhưng khách lạ tới đây vào buổi tối thường cảm thấy rờn rợn, bởi không gian quá rộng, quá vắng, và những hàng bia mộ nối dài tới tận chân trời tạo nên cảm giác như đang lạc vào một thành phố khác, một thành phố của người đã khuất. Theo lời kể dân gian, chính sự tĩnh lặng ấy là lúc những câu chuyện tâm linh bắt đầu, khi ranh giới giữa hai thế giới trở nên mỏng manh nhất. Nhưng với những người đã sống cả đời ở đây như bà Lư Muội, nghĩa trang không đáng sợ, mà chỉ là nơi làm việc, nơi sinh sống, nơi những người đã khuất được an nghỉ, và nơi những người còn sống vẫn ngày ngày chăm sóc mộ phần, thắp nhang và kể chuyện cho nhau nghe.

Lời kể thứ nhất: những ngôi mộ vô danh và tiếng khóc lúc nửa đêm

Câu chuyện được truyền miệng nhiều nhất về Nghĩa trang Bình Hưng Hòa gắn liền với những ngôi mộ vô danh, những ngôi mộ không có tên, không có thân nhân, chỉ có một tấm bia trơn hoặc một nấm đất thấp phủ cỏ dại. Theo lời kể dân gian, vào những đêm khuya, nhất là vào những đêm rằm và mùng một âm lịch, người ta nghe thấy tiếng khóc văng vẳng từ khu mộ vô danh, tiếng khóc lúc gần lúc xa, lúc như của một người phụ nữ, lúc lại như của một đứa trẻ. Có người kể rằng, tiếng khóc ấy là của những vong hồn không có người thân thờ cúng, không có ai thắp nhang vào những ngày lễ, nên họ lang thang trong nghĩa trang và khóc vì cô đơn. Một người đàn ông làm nghề trông coi mộ phần kể lại rằng, có một đêm nọ, khi ông đang đi tuần quanh khu mộ vô danh, ông nghe thấy tiếng khóc rất rõ từ phía sau một ngôi mộ lớn, ông cầm đèn pin soi tới thì không thấy ai, chỉ thấy một nén nhang đang cháy dở cắm trên nấm mộ, dù trước đó ông chắc chắn rằng khu vực này không có ai tới thắp nhang vào buổi tối. Ông sợ quá, vội quay về chòi gác, và từ đó về sau, mỗi khi đi tuần qua khu mộ vô danh vào ban đêm, ông đều thắp một nén nhang và khấn nhỏ, xin các vong hồn phù hộ cho ông được bình an. Câu chuyện này được kể lại trong nhiều bài báo về nghĩa trang, và mỗi lần kể, người ta đều nhấn mạnh rằng, dù có tin hay không, thì việc thắp nhang cho những ngôi mộ vô danh vẫn là một hành động đẹp, thể hiện lòng từ bi và sự sẻ chia của người sống đối với những người đã khuất không còn ai nhớ tới. Theo quan niệm dân gian, những ngôi mộ vô danh là nơi tập trung nhiều năng lượng u uất nhất trong nghĩa trang, bởi những người nằm dưới đó đã ra đi mà không để lại tên tuổi, không có ai cúng giỗ, không có ai nhớ tới ngày mất của họ. Vì vậy, vào những dịp lễ lớn như Vu Lan hay Tết Thanh Minh, nhiều người dân Sài Gòn vẫn tới khu mộ vô danh để thắp nhang, với tâm niệm rằng, dù không phải người thân của mình, thì những người đã khuất ấy vẫn xứng đáng được tưởng nhớ. Hành động này, dù xuất phát từ niềm tin dân gian, vẫn mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc, và nó cho thấy rằng, những lời đồn về tiếng khóc lúc nửa đêm, xét cho cùng, cũng chỉ là cách mà người dân diễn đạt lòng thương cảm đối với những số phận bạc mệnh, những con người đã ra đi trong lặng lẽ và bị lãng quên.

Một lời kể khác về khu mộ vô danh gắn với những người bốc mộ thuê, những người làm công việc bốc hài cốt cho các gia đình trong quá trình di dời nghĩa trang. Theo lời kể của một người thợ bốc mộ lâu năm, có những ngôi mộ khi đào lên thì bên trong hoàn toàn trống rỗng, không có hài cốt, chỉ có một vài mảnh vải mục nát và một ít đất đen. Người thợ kể rằng, những ngôi mộ trống ấy thường là mộ của những người đã được thân nhân bốc đi từ lâu mà không ai ghi chép lại, hoặc là mộ gió, mộ của những người mất tích mà gia đình lập lên để thờ cúng. Nhưng cũng có người cho rằng, những ngôi mộ trống là dấu hiệu cho thấy hài cốt đã bị ai đó lấy đi, hoặc đã tan vào đất sau nhiều chục năm. Mỗi khi gặp một ngôi mộ trống, những người thợ bốc mộ đều thắp nhang và khấn vái cẩn thận, bởi theo quan niệm dân gian, đào phải mộ trống là điều không may, có thể mang lại vận rủi cho người thợ và gia đình họ. Có người thợ còn kể rằng, sau khi đào phải mộ trống, đêm về ông thường mơ thấy một người lạ mặt đứng ở đầu giường, không nói gì, chỉ lặng lẽ nhìn ông, và giấc mơ ấy lặp lại nhiều đêm liền cho tới khi ông tới chùa làm lễ cầu siêu cho vong hồn vô danh kia. Những câu chuyện như vậy, dù không thể kiểm chứng, vẫn được truyền miệng rộng rãi trong giới thợ bốc mộ, và chúng phản ánh một thực tế: công việc tiếp xúc hằng ngày với người đã khuất, với hài cốt và mộ phần, dễ khiến con người nảy sinh những suy nghĩ về thế giới bên kia, về sự linh thiêng và về những điều mà lý trí không thể giải thích hết. Với những người làm nghề này, niềm tin dân gian không chỉ là chuyện kể cho vui, mà còn là một cách để họ giữ được sự bình an trong tâm hồn khi làm một công việc mà ít ai dám làm.

Lời kể thứ hai: người sống giữa nghĩa trang

Một trong những điều kỳ lạ nhất về Nghĩa trang Bình Hưng Hòa là có hàng trăm nghìn người dân đang sống ngay giữa các ngôi mộ, trong những ngôi nhà chen chúc, chật hẹp, được dựng lên trên những khoảng đất trống giữa nghĩa trang. Theo lời kể của những người dân sống ở đây, cuộc sống giữa nghĩa trang thoạt đầu rất đáng sợ, nhưng sống lâu rồi cũng thành quen, và những câu chuyện tâm linh dần trở thành một phần bình thường của cuộc sống hằng ngày. Có một gia đình sống trong nghĩa trang kể rằng, vào những buổi tối, khi cả nhà đang ăn cơm, họ thường nghe thấy tiếng bước chân đi lại ngoài sân, tiếng gõ cửa nhẹ nhàng, nhưng khi mở cửa ra thì không thấy ai. Ban đầu, cả nhà rất sợ, nhưng sau một thời gian, họ quen dần và cho rằng đó là những người đã khuất đi ngang qua nhà mình, không có ý hại ai. Người mẹ trong gia đình kể rằng, có lần đứa con nhỏ của bà bỗng dưng chỉ tay ra ngoài cửa sổ và nói rằng có một bà cụ đang đứng ngoài sân vẫy tay với nó, nhưng khi bà chạy ra xem thì sân trống không, không có ai cả. Từ đó, gia đình bà thường xuyên thắp nhang ở bàn thờ trong nhà và khấn xin các vong hồn trong nghĩa trang phù hộ cho gia đình được bình an, và họ tin rằng, chỉ cần sống tử tế và tôn trọng người đã khuất, thì người đã khuất cũng sẽ không làm hại mình. Câu chuyện này được nhiều gia đình sống trong nghĩa trang kể lại với những chi tiết tương tự nhau, và nó cho thấy một cách ứng xử rất đặc trưng của người Việt đối với thế giới tâm linh: không sợ hãi một cách cực đoan, cũng không phủ nhận hoàn toàn, mà sống chung với nó bằng sự tôn trọng và lòng thành kính. Trẻ con sống trong nghĩa trang cũng có những câu chuyện riêng của mình. Nhiều đứa trẻ kể rằng, chúng thường chơi trò trốn tìm giữa các hàng mộ, và có lần, một đứa trẻ trốn sau một ngôi mộ lớn đã nghe thấy tiếng ai đó gọi tên mình, nhưng khi chui ra thì không thấy ai xung quanh. Có đứa trẻ lại kể rằng, vào buổi tối, khi đang học bài trong nhà, nó thấy một bóng người đi ngang qua cửa sổ, nhưng khi nhìn kỹ thì bóng người ấy biến mất. Những câu chuyện của trẻ con thường được người lớn gạt đi, cho rằng đó chỉ là trí tưởng tượng phong phú của trẻ nhỏ, nhưng cũng có người cho rằng, trẻ con có giác quan nhạy bén hơn người lớn, nên dễ cảm nhận được những điều mà người lớn không thấy. Dù sao thì, những câu chuyện ấy vẫn được kể lại trong các gia đình sống giữa nghĩa trang, và chúng trở thành một phần của tuổi thơ đặc biệt, tuổi thơ lớn lên giữa những hàng bia mộ và những câu chuyện về người đã khuất.

Một chi tiết khác về cuộc sống giữa nghĩa trang là những quán ăn, quán cà phê và sạp hàng mọc lên ngay sát các ngôi mộ, phục vụ cho những người dân sống trong khu vực và những người tới thăm mộ. Theo lời kể của một chủ quán cà phê nằm ngay cổng nghĩa trang, quán của bà mở cửa từ sáng sớm tới tối muộn, và khách tới quán đa phần là người dân địa phương, thợ bốc mộ, và những người tới thăm mộ người thân. Bà kể rằng, có những vị khách lạ tới quán vào buổi chiều muộn, ngồi lặng lẽ một góc, uống một ly cà phê rồi rời đi mà không nói gì, và sau đó bà mới biết, những vị khách ấy là thân nhân của những ngôi mộ vừa được bốc dời, tới đây để thắp nén nhang cuối cùng cho người thân trước khi mộ phần được chuyển đi nơi khác. Bà cũng kể rằng, có những buổi tối, khi quán đã đóng cửa, bà nghe thấy tiếng ly tách khua nhẹ trong quán, như thể có ai đó đang ngồi uống cà phê trong bóng tối, nhưng khi bà mở cửa kiểm tra thì quán trống không, không có ai cả. Câu chuyện này, dù chỉ là lời kể dân gian, vẫn cho thấy một khía cạnh rất đời thường của nghĩa trang: đó không chỉ là nơi chôn cất người đã khuất, mà còn là nơi sinh sống, buôn bán và mưu sinh của hàng nghìn con người, nơi những câu chuyện về người sống và người đã khuất đan xen vào nhau một cách tự nhiên, không ranh giới rõ ràng. Và chính sự đan xen ấy đã tạo nên một bầu không khí đặc biệt cho Nghĩa trang Bình Hưng Hòa, một bầu không khí mà người ngoài khó có thể hiểu hết nếu chưa từng sống và làm việc ở đây.

Lời kể thứ ba: lò thiêu và những đêm không ngủ

Lò thiêu Bình Hưng Hòa, nằm trên đường Tân Kỳ Tân Quý, từng là trung tâm hỏa táng lớn nhất Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày tiếp nhận vài chục tới vài trăm ca hỏa táng, là nơi người dân thành phố trước đây chọn làm nơi an nghỉ cuối cùng cho người thân và cũng là nơi để hỏa táng. Theo lời kể dân gian, những người làm việc trong lò thiêu thường có những câu chuyện rợn người nhất về nghĩa trang, bởi họ là những người tiếp xúc trực tiếp và thường xuyên nhất với người đã khuất. Có một nhân viên lò thiêu kể lại rằng, vào những đêm trực ca khuya, khi lò thiêu vẫn còn hoạt động, ông thường nghe thấy tiếng khóc than văng vẳng từ khu vực nhà chờ, nơi thân nhân ngồi chờ nhận tro cốt. Tiếng khóc ấy, theo lời ông kể, không phải tiếng khóc của người sống, bởi vào những đêm khuya, nhà chờ thường không còn ai, chỉ có ông và một vài đồng nghiệp trực ca. Có lần, ông nghe thấy tiếng gọi tên mình từ phía sau, quay lại thì không thấy ai, chỉ thấy một làn khói mỏng bay qua hành lang, rồi tan biến vào bóng tối. Ông kể rằng, ban đầu ông rất sợ, nhưng làm việc lâu năm ở lò thiêu, ông dần quen và hiểu rằng, những âm thanh ấy có thể chỉ là tiếng gió lùa qua các ống khói, tiếng kim loại co giãn khi lò nguội dần, hoặc tiếng vọng từ những căn nhà xung quanh. Nhưng dù lý giải thế nào, ông vẫn luôn thắp một nén nhang trước khi bắt đầu ca trực đêm, với tâm niệm rằng, công việc của mình là tiễn đưa người đã khuất về nơi an nghỉ cuối cùng, và chỉ cần làm việc với lòng thành kính, thì sẽ được bình an. Một nhân viên khác của lò thiêu kể về những trường hợp tro cốt không có người nhận, những hũ tro cốt nằm lại trong kho lưu trữ nhiều năm mà không có thân nhân tới lấy. Theo lời kể của anh, những hũ tro cốt vô danh ấy thường được đặt trong một khu vực riêng, và vào những đêm rằm, anh thường nghe thấy tiếng động lạ từ khu vực đó, như tiếng hũ sành khua nhẹ vào nhau, hay tiếng bước chân đi lại trong kho. Anh cho rằng, đó là những vong hồn chưa được siêu thoát, vẫn còn vương vấn nơi trần thế vì không có ai thờ cúng. Vì vậy, vào mỗi dịp lễ Vu Lan, lò thiêu thường tổ chức lễ cầu siêu chung cho những vong hồn vô danh, với sự tham gia của các sư thầy và đông đảo người dân, để những người đã khuất không còn ai thân thích vẫn được tưởng nhớ và cầu nguyện. Những lễ cầu siêu như vậy không chỉ mang ý nghĩa tâm linh theo quan niệm dân gian, mà còn thể hiện lòng nhân ái của cộng đồng, và chúng đã trở thành một nét văn hóa đặc trưng của Nghĩa trang Bình Hưng Hòa trong nhiều năm qua.

Một câu chuyện khác gắn với lò thiêu là chuyện về những người thợ làm việc trong lò vào những ngày cao điểm, khi số ca hỏa táng tăng đột biến. Theo lời kể của một người thợ lâu năm, có những ngày, lò thiêu hoạt động liên tục từ sáng tới khuya, và những người thợ phải làm việc trong điều kiện rất vất vả, với khói, bụi và nhiệt độ cao. Ông kể rằng, vào những ngày như vậy, ông thường mơ thấy những người đã khuất tới cảm ơn ông, vì ông đã giúp họ hoàn thành chặng đường cuối cùng một cách chu đáo. Có lần, ông mơ thấy một cụ già mặc áo dài trắng, đứng ở đầu giường và nói lời cảm ơn, rồi biến mất khi ông tỉnh dậy. Ông cho rằng, giấc mơ ấy là điềm lành, cho thấy công việc của mình được người đã khuất ghi nhận. Những giấc mơ như vậy, dù chỉ là kết quả của tâm trí mệt mỏi sau một ngày làm việc vất vả, vẫn mang lại cho những người thợ lò thiêu một niềm an ủi lớn lao, giúp họ tiếp tục gắn bó với một công việc mà ít ai muốn làm. Và những câu chuyện về lò thiêu, dù rợn người hay cảm động, đều cho thấy một điều: Nghĩa trang Bình Hưng Hòa không chỉ là một địa điểm, mà còn là một thế giới riêng, với những con người, những công việc và những câu chuyện mà người ngoài khó có thể hình dung hết. Khi dự án di dời hoàn thành và nghĩa trang dần biến thành công viên, trường học và khu dân cư mới, những câu chuyện ấy sẽ chỉ còn lại trong ký ức của những người từng sống và làm việc ở đây, như những lời kể dân gian về một thời đã qua.

Góc nhìn tỉnh táo: nghĩa trang, đô thị hóa và nỗi sợ của con người

Nghĩa trang Bình Hưng Hòa là một trường hợp đặc biệt trong quá trình đô thị hóa của Thành phố Hồ Chí Minh: một nghĩa trang tự phát hình thành từ trước năm 1975, rồi bị thành phố đang phát triển bao vây và nuốt chửng, để rồi hàng trăm nghìn người dân phải sống chen chúc giữa các ngôi mộ. Chính sự chung sống kỳ lạ này đã tạo nên mảnh đất màu mỡ cho những lời đồn tâm linh nảy sinh và lan truyền. Khi con người sống quá gần với người đã khuất, khi trẻ con chơi đùa bên cạnh bia mộ và người lớn ăn cơm trong những ngôi nhà nhìn ra hàng mộ, thì ranh giới giữa sự sống và cái chết trong tâm trí họ trở nên mong manh hơn, và những hiện tượng bình thường như tiếng gió, tiếng côn trùng hay bóng đổ của cây cối dễ dàng được diễn giải thành những dấu hiệu siêu nhiên. Bên cạnh đó, quá trình di dời nghĩa trang với hàng chục nghìn ngôi mộ bị bốc lên, trong đó có hàng nghìn ngôi mộ vô danh không có thân nhân, cũng khơi gợi nhiều cảm xúc phức tạp: sự thương cảm đối với những người đã khuất bị lãng quên, nỗi lo lắng về việc động chạm tới mộ phần, và niềm tin dân gian rằng, những vong hồn không được thờ cúng chu đáo sẽ không siêu thoát và có thể quấy phá người sống. Những cảm xúc này, kết hợp với không gian rộng lớn, vắng lặng và đầy bia mộ của nghĩa trang, đã tạo nên những câu chuyện rợn người được truyền miệng qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách tỉnh táo rằng, Nghĩa trang Bình Hưng Hòa, trước hết, là một địa danh lịch sử và xã hội có thật, với những con số, những dự án quy hoạch và những con người cụ thể, và giá trị của nó nằm ở chỗ nó phản chiếu quá trình phát triển đô thị của Sài Gòn, cũng như cách mà người Việt ứng xử với người đã khuất. Những lời đồn tâm linh, nếu được kể với thái độ tôn trọng và tỉnh táo, có thể giúp chúng ta hiểu thêm về đời sống tinh thần của cộng đồng sống quanh nghĩa trang, nhưng nếu được kể như sự thật tuyệt đối, chúng có thể gây hoang mang và làm lu mờ những vấn đề thật sự cần được quan tâm, như việc di dời mộ phần, việc đền bù cho thân nhân, và việc quy hoạch khu đất nghĩa trang thành công viên và trường học phục vụ cộng đồng. Vì vậy, khi đọc những câu chuyện trong bài viết này, bạn đọc nên đón nhận chúng như những lời kể dân gian, với sự tò mò lành mạnh và một chút hoài nghi cần thiết, đồng thời dành sự quan tâm cho những con người thật đang sống và làm việc quanh nghĩa trang, những người mà cuộc sống hằng ngày của họ đã là một câu chuyện đáng kể hơn bất kỳ lời đồn nào.

Câu hỏi thường gặp

Nghĩa trang Bình Hưng Hòa nằm ở đâu? Nghĩa trang nằm trên địa bàn phường Bình Hưng Hòa, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh, trên trục hai con đường chính là Tân Kỳ Tân Quý và Bình Long, cách trung tâm thành phố khoảng 12 km về phía tây.

Nghĩa trang Bình Hưng Hòa có bao nhiêu ngôi mộ? Nghĩa trang có hơn 100.000 ngôi mộ theo nhiều nguồn ghi nhận, với quy mô hơn 44 ha, là nghĩa trang lớn nhất của Thành phố Hồ Chí Minh, hình thành tự phát từ trước năm 1975.

Dự án di dời Nghĩa trang Bình Hưng Hòa tiến triển tới đâu? Chủ trương di dời có từ năm 2010, dự án chia ba giai đoạn, tới đầu năm 2025 đã di dời khoảng 33.000 ngôi mộ ở giai đoạn một và hai, giai đoạn ba đã bốc được khoảng 5.000 ngôi mộ, dự kiến hoàn thành vào năm 2026.

Những lời đồn về Nghĩa trang Bình Hưng Hòa có thật không? Tất cả những câu chuyện về tiếng khóc lúc nửa đêm, bóng trắng hay những hiện tượng lạ đều chỉ là lời kể dân gian, truyền miệng, chưa từng được kiểm chứng bằng bằng chứng cụ thể, bài viết chỉ mang tính tham khảo.

Có người sống giữa Nghĩa trang Bình Hưng Hòa không? Có, ước tính có khoảng 300.000 người dân sống chen chúc trong khu vực nghĩa trang, với những ngôi nhà được dựng lên ngay giữa các hàng mộ, tạo nên một khung cảnh đời sống rất đặc biệt của Sài Gòn.

Khu đất Nghĩa trang Bình Hưng Hòa sau khi di dời sẽ làm gì? Theo quy hoạch, trong tổng số 44 ha đất giải tỏa, có 24 ha làm công viên cây xanh, 12 ha làm trung tâm thương mại, 8 ha còn lại làm khu phức hợp, trong đó có trường tiểu học và trường trung học cơ sở xây trên nền đất giai đoạn một.

Nguồn tham khảo

Báo Tuổi Trẻ, Nghĩa trang Bình Hưng Hòa sắp khép lại sứ mệnh lịch sử, đường dẫn https://tuoitre.vn/nghia-trang-binh-hung-hoa-sap-khep-lai-su-menh-lich-su-20241105093804552.htm. Báo VnExpress, Những công viên, khu dân cư từng là nghĩa trang ở TP HCM, đường dẫn https://vnexpress.net/nhung-cong-vien-khu-dan-cu-tung-la-nghia-trang-o-tp-hcm-3613937.html. Báo Tiền Phong, Chuyện âm, chuyện dương ở Bình Hưng Hòa, đường dẫn https://tienphong.vn/xa-hoi/chuyen-am-chuyen-duong-o-binh-hung-hoa-1213689.tpo. Wikipedia tiếng Việt, Nghĩa trang Bình Hưng Hòa, đường dẫn https://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%C4%A9a_trang_B%C3%ACnh_H%C6%B0ng_H%C3%B2a. Báo Cà phê F, Cận cảnh khu đất nghĩa trang Bình Hưng Hòa lớn nhất TPHCM sắp thành trường học, công viên, đường dẫn https://cafef.vn/can-canh-khu-dat-nghia-trang-binh-hung-hoa-lon-nhat-tphcm-sap-thanh-truong-hoc-cong-vien-188241003144232658.chn. Các câu chuyện tâm linh trong bài đều là lời kể dân gian, truyền miệng, chưa được kiểm chứng.

Nghĩa trang Bình Hưng Hòa, với hơn 100.000 ngôi mộ và hàng trăm nghìn người dân sống chen chúc giữa các hàng bia, vẫn là một trong những địa danh đặc biệt nhất của Sài Gòn, nơi lịch sử đô thị và lời kể dân gian gặp nhau. Nếu bạn muốn tìm một chút an yên, hoặc muốn xin một quẻ xăm để cầu bình an cho bản thân và gia đình, có thể ghé xem Xin Xăm Quan Âm (https://truyenthuaphatphap.online/doanh-nhan.html?xem=xinxam) trên trang Doanh nhân của web Phật Pháp Online. Bài viết này theo lời kể dân gian, chỉ mang tính tham khảo.