🎂 Lễ thôi nôi cho bé: nghi thức, mâm cúng, bốc đồ

Lễ thôi nôi là gì

Lễ thôi nôi cho bé là nghi lễ dân gian được tổ chức khi bé tròn mười hai tháng tuổi tính theo lịch âm, đánh dấu lúc bé rời chiếc nôi để bước sang giai đoạn mới của tuổi thơ, đồng thời tạ ơn 12 Bà Mụ và 3 Đức Ông đã che chở cho bé trong năm đầu đời. Theo tục xưa, ngày làm lễ tính theo công thức gái lùi hai, trai lùi một, nghĩa là bé gái làm lễ sớm hơn hai ngày so với ngày sinh âm lịch, bé trai sớm hơn một ngày. Buổi lễ thường diễn ra tại nhà vào buổi sáng, gồm mâm cúng đặt trong nhà, lời khấn tạ ơn, nghi thức bốc đồ để đoán sở thích của bé theo quan niệm dân gian, rồi tiệc nhỏ sum họp họ hàng. Cả nhà quây quần bên mâm cúng, bồng bé ra mắt họ hàng, gửi vào bé những lời chúc lành, mong bé lớn lên ngoan ngoãn, vui vẻ, được mọi người thương yêu. Theo quan niệm Phật giáo và dân gian, buổi lễ mang ý nghĩa tri ân và cầu an, nhắc gia đình nhớ về một năm đầu đời đầy vất vả mà cũng đầy niềm vui khi nuôi nấng một đứa trẻ, chỉ mang tính tham khảo.

Chữ thôi nôi có nghĩa là thôi nằm nôi, tức là bé không còn nằm trong chiếc nôi nhỏ của những tháng đầu đời nữa mà bắt đầu tập đi, tập nói, tập ăn những món ăn của cả nhà, bước vào tuổi tập đi chập chững. Chiếc nôi trong nhà xưa là vật gắn với giấc ngủ của bé, với lời ru của bà, của mẹ, với những đêm thức trắng của người lớn khi bé quấy khóc. Khi bé tròn một tuổi, chiếc nôi nhỏ dần chật, bé đã biết bò, biết vịn đứng, biết cười đùa với người thân, nên gia đình làm lễ để đánh dấu bước chuyển ấy một cách trang trọng. Lễ thôi nôi vì vậy không chỉ là một nghi lễ cúng bái mà còn là một mốc kỷ niệm của cả nhà, là dịp để ông bà, cha mẹ nhìn lại một năm đã qua, thấy bé đã lớn lên từng ngày, từ một sinh linh bé bỏng đỏ hỏn đến một đứa trẻ biết gọi bà, biết vẫy tay chào khách. Nhiều gia đình giữ lại chiếc nôi cũ làm kỷ niệm, có nhà cất lên gác, có nhà đem tặng cho nhà khác có trẻ nhỏ, coi như truyền lại sự may mắn và niềm vui từ đứa trẻ này sang đứa trẻ khác theo quan niệm dân gian.

Ý nghĩa của lễ thôi nôi

Ý nghĩa đầu tiên của lễ thôi nôi là lòng biết ơn. Theo quan niệm dân gian, 12 Bà Mụ là những vị thần nặn ra hình hài của đứa trẻ, mỗi bà lo một việc trong quá trình hình thành và chào đời của bé, còn 3 Đức Ông là những vị thần che chở cho bé trong những tháng đầu đời. Gia đình làm lễ để tạ ơn các vị đã phù hộ cho mẹ tròn con vuông, cho bé qua được một năm đầu đời bình an. Trong quan niệm Phật giáo, lòng biết ơn là một đức tính quý, người biết ơn là người sống có nghĩa có tình, nên buổi lễ cũng là dịp để cha mẹ dạy con từ khi còn nhỏ về đạo lý uống nước nhớ nguồn, dù bé chưa hiểu lời khấn nhưng không khí trang nghiêm của buổi lễ đã gieo vào tâm hồn bé những ấn tượng đầu tiên về sự sum họp và lòng tri ân. Ông bà thường kể lại cho con cháu nghe về ngày bé chào đời, về những đêm cả nhà thức trắng, về niềm vui khi bé cất tiếng khóc đầu tiên, để câu chuyện của một đời người được nối dài từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ý nghĩa thứ hai của lễ thôi nôi là lời chúc lành gửi vào tương lai của bé. Khi bé tròn một tuổi, bé bắt đầu rời vòng tay mẹ để khám phá thế giới xung quanh, biết đi những bước đầu tiên, biết nói những tiếng đầu tiên, biết nhận ra người thân và người lạ. Buổi lễ là dịp để cả nhà cùng gửi gắm mong ước cho bé lớn lên ngoan ngoãn, ham học hỏi, biết thương người, sống hiếu thảo với ông bà cha mẹ. Theo quan niệm dân gian, những lời chúc lành trong ngày vui có sức nặng đặc biệt, bởi cả nhà cùng chung một niềm mong ước, cùng nói những lời tốt đẹp trong một buổi sáng trang trọng. Lễ thôi nôi cho bé vì vậy còn là dịp để họ hàng gặp nhau, để những người thân ở xa về chung vui, để đứa trẻ được ra mắt họ hàng trong không khí ấm cúng, và để gia đình thêm gắn bó sau một năm cùng nhau chăm sóc một sinh linh bé bỏng. Những bức ảnh chụp trong ngày lễ thôi nôi thường được gia đình giữ gìn cẩn thận, để sau này khi bé lớn lên, bé có thể xem lại hình ảnh ngày mình tròn một tuổi, thấy được tình thương của cả nhà dành cho mình từ những ngày đầu tiên.

Thời điểm làm lễ thôi nôi

Lễ thôi nôi thường làm khi bé tròn mười hai tháng tuổi tính theo lịch âm, tức là vào ngày sinh âm lịch của bé sau một năm, nhưng theo tục xưa thì ngày lễ được lùi lại một chút theo công thức gái lùi hai, trai lùi một. Nghĩa là nếu bé gái sinh vào ngày mười lăm tháng giêng âm lịch thì lễ thôi nôi làm vào ngày mười ba tháng giêng của năm sau, còn bé trai sinh cùng ngày thì lễ làm vào ngày mười bốn tháng giêng. Tục lùi ngày này xuất phát từ quan niệm dân gian cho rằng con gái lấy chồng thì về nhà chồng, con trai ở lại giữ nhà, nên ngày lễ của bé gái lùi nhiều hơn một chút để bé được hưởng thêm phúc lộc của nhà mình, còn bé trai lùi một ngày để giữ vía cho vững. Ngày nay nhiều gia đình vẫn giữ tục này, nhưng cũng có gia đình làm đúng ngày sinh âm lịch của bé cho tiện việc nhớ ngày, hoặc chọn ngày cuối tuần gần với ngày sinh để họ hàng ở xa về dự được đông đủ. Theo quan niệm dân gian, điều quan trọng là buổi lễ được tổ chức trong không khí trang trọng và ấm cúng, với lòng thành của gia đình, chứ không phải ở việc tính toán ngày giờ quá cầu kỳ, chỉ mang tính tham khảo.

Buổi lễ thường bắt đầu vào buổi sáng, khi trời còn mát, khoảng từ tám giờ đến mười giờ, để bé còn tỉnh táo và vui vẻ, bởi buổi chiều bé dễ buồn ngủ và quấy khóc. Gia đình nên chuẩn bị mâm cúng từ tối hôm trước, nấu xôi chè, luộc gà, bày hoa quả, để sáng hôm sau chỉ việc bày biện và làm lễ, tránh cảnh vội vàng lúc bé đang đói và mệt. Nếu nhà có ông bà ở xa, gia đình nên báo trước vài ngày để ông bà sắp xếp về dự, bởi sự có mặt của ông bà trong ngày thôi nôi là niềm vui lớn của cả nhà, ông bà được bế cháu, được chứng kiến cháu tròn một tuổi, được gửi lời chúc lành cho cháu trong ngày vui. Một số gia đình xem ngày giờ tốt theo lịch âm để chọn giờ làm lễ, có nhà nhờ người lớn tuổi trong họ xem giúp, có nhà tự xem lịch rồi chọn giờ lành trong buổi sáng, tất cả đều theo quan niệm dân gian và chỉ mang tính tham khảo. Việc chọn giờ cũng nên thuận theo nhịp sinh hoạt của bé, chọn lúc bé vừa ngủ dậy, đã ăn no và vui vẻ, thì buổi lễ mới diễn ra suôn sẻ và bé mới hợp tác trong nghi thức bốc đồ.

Mâm cúng 12 Bà Mụ

Mâm cúng 12 Bà Mụ là phần chính của lễ thôi nôi, được bày thành mười hai phần nhỏ giống nhau, mỗi phần gồm một chén chè, một đĩa xôi nhỏ, một miếng thịt gà luộc hoặc một quả trứng luộc, cùng hoa quả và trầu cau, tượng trưng cho mười hai vị Bà Mụ đã nặn hình và che chở cho bé. Theo quan niệm dân gian, mỗi Bà Mụ lo một việc riêng, có bà nặn tay chân, có bà nặn mắt mũi, có bà lo việc bé biết cười, có bà lo việc bé biết nói, nên gia đình cúng đủ mười hai phần để tỏ lòng biết ơn trọn vẹn với tất cả các vị. Xôi thường là xôi gấc đỏ, màu đỏ tượng trưng cho niềm vui và sự may mắn, chè thường là chè đậu xanh hoặc chè trôi nước, vị ngọt tượng trưng cho cuộc sống ngọt ngào sau này của bé. Gà luộc phải là gà trống tơ, luộc nguyên con, bày ngay ngắn trên mâm, đầu gà hướng ra ngoài như đang chào khách, tượng trưng cho sự mạnh mẽ và ngay thẳng. Hoa quả chọn loại tươi, chín vừa, bày thành đĩa đẹp, thường có chuối, cam, quýt, táo, tùy theo mùa và theo vùng miền, miễn là quả tươi và bày biện cẩn thận.

Ngoài xôi chè và gà luộc, mâm cúng 12 Bà Mụ còn có trầu cau, hương đèn và tiền vàng. Trầu cau gồm mười hai miếng trầu têm sẵn, mỗi miếng một lá trầu xanh, một miếng cau trắng, một chút vôi, têm khéo thành hình cánh phượng, tượng trưng cho tình nghĩa vợ chồng son sắt và cho sự gắn bó của họ hàng. Hương đèn gồm mười hai cây hương, mười hai ngọn nến nhỏ, thắp lên trong lúc làm lễ để tỏ lòng thành kính, khói hương bay lên như lời khấn của gia đình gửi tới các vị thần linh. Tiền vàng là loại tiền giấy vàng mã, đốt sau khi cúng xong, tượng trưng cho lễ vật dâng lên các vị. Nhiều gia đình còn bày thêm mười hai bộ quần áo giấy nhỏ, mười hai đôi hài giấy, mười hai nén vàng giấy, tùy theo phong tục của từng vùng và điều kiện của từng nhà, không nhất thiết phải bày đủ tất cả, quan trọng là lòng thành và sự chuẩn bị chu đáo. Sau khi cúng xong, xôi chè được chia cho họ hàng và trẻ con trong nhà cùng ăn, gọi là ăn lấy lộc, để ai cũng được hưởng niềm vui trong ngày bé tròn một tuổi.

Mâm cúng 3 Đức Ông và bàn thờ gia tiên

Bên cạnh mâm cúng 12 Bà Mụ, gia đình còn bày mâm cúng 3 Đức Ông, gồm ba phần xôi chè, ba chén chè, ba miếng gà luộc, ba miếng trầu cau, ba cây hương và ba ngọn nến, đặt ở vị trí trang trọng hơn một chút, bởi 3 Đức Ông được coi là những vị thần lớn, có công che chở cho bé trong cả năm đầu đời. Theo quan niệm dân gian, 3 Đức Ông gồm Đức Ông coi việc sinh nở, Đức Ông coi việc nuôi dưỡng và Đức Ông coi việc dạy dỗ, ba vị hợp lại thành một vòng che chở trọn vẹn cho đứa trẻ từ lúc lọt lòng đến khi biết đi biết nói. Mâm cúng 3 Đức Ông thường bày chung với mâm cúng 12 Bà Mụ thành một mâm lớn, nhưng phần của 3 Đức Ông được bày riêng thành ba phần lớn hơn, đặt ở giữa mâm, để phân biệt với mười hai phần nhỏ của các Bà Mụ. Có gia đình bày thêm ba ly rượu nhỏ, ba chén trà, ba đĩa hoa quả, tùy theo phong tục của từng vùng, nhưng dù bày biện thế nào thì lòng thành vẫn là điều quan trọng nhất, chỉ mang tính tham khảo.

Ngoài hai mâm cúng trên, nhiều gia đình còn thắp hương ở bàn thờ gia tiên để báo cáo với tổ tiên rằng bé đã tròn một tuổi, xin tổ tiên phù hộ cho bé lớn lên ngoan ngoãn và được mọi người thương yêu. Lễ vật ở bàn thờ gia tiên thường đơn giản hơn, gồm một đĩa xôi, một đĩa hoa quả, một bình hoa tươi và một nén hương, do người lớn tuổi nhất trong nhà thắp hương và khấn vái. Lời khấn ở bàn thờ gia tiên thường nhắc đến tên bé, ngày sinh của bé, và mong ước tổ tiên chứng giám cho buổi lễ, phù hộ cho bé và cho cả nhà. Theo quan niệm Phật giáo, việc nhớ về tổ tiên là một phần của đạo hiếu, người sống nhớ ơn người đã khuất thì con cháu cũng học được lòng biết ơn từ những việc làm cụ thể trong nhà. Sau khi thắp hương ở bàn thờ gia tiên, gia đình mới bắt đầu làm lễ chính ở mâm cúng 12 Bà Mụ và 3 Đức Ông, rồi đến nghi thức bốc đồ và tiệc sum họp họ hàng.

Trình tự buổi lễ

Trình tự buổi lễ thôi nôi thường bắt đầu bằng việc bày mâm cúng, thắp hương đèn, rồi người lớn tuổi nhất trong nhà hoặc cha của bé đứng ra khấn vái, tạ ơn 12 Bà Mụ và 3 Đức Ông, báo cáo tên tuổi của bé và mong các vị tiếp tục che chở cho bé trong những năm tháng tới. Lời khấn thường ngắn gọn, mộc mạc, nói bằng giọng thành kính, nhắc đến ngày bé chào đời, nhắc đến một năm đã qua với bao vất vả và niềm vui, rồi gửi gắm mong ước cho bé lớn lên ngoan ngoãn, ham học, biết thương người. Trong lúc khấn, cả nhà đứng trang nghiêm quanh mâm cúng, mẹ bồng bé trên tay, bé mặc bộ quần áo mới đẹp nhất, đội mũ mới, đeo vòng bạc nhỏ nếu có, trông như một nàng công chúa nhỏ hay một chàng hoàng tử nhỏ trong ngày vui của mình. Khói hương bay lên, tiếng khấn trầm ấm, tiếng trẻ con cười đùa ngoài sân, tất cả tạo nên một không khí vừa trang nghiêm vừa ấm cúng, đúng với tinh thần của một ngày lễ gia đình theo quan niệm dân gian.

Sau khi khấn xong và hương đã cháy được một lúc, gia đình bồng bé đến trước mâm cúng để làm nghi thức bốc đồ, đây là phần được mong chờ nhất trong buổi lễ, bởi ai cũng tò mò xem bé sẽ bốc món đồ nào đầu tiên. Bé được đặt ngồi trước một chiếc mâm nhỏ bày đủ các món đồ, từ sách vở, bút viết đến tiền bạc, gương lược, kéo thước, đất và gạo, mỗi món tượng trưng cho một nghề nghiệp hay một tính cách theo quan niệm dân gian. Bé tự do bò tới, cầm lấy món đồ mình thích nhất, cả nhà reo lên vui vẻ, ông bà vỗ tay, cha mẹ cười, người thân chụp ảnh ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ. Sau nghi thức bốc đồ, gia đình hóa vàng mã, chia xôi chè cho họ hàng và trẻ con cùng ăn lấy lộc, rồi cả nhà ngồi vào mâm tiệc nhỏ, ăn uống sum họp, kể chuyện ngày bé chào đời, chúc mừng bé tròn một tuổi. Tiệc thôi nôi thường là tiệc nhỏ trong nhà, gồm vài món ăn quen thuộc, không cần cầu kỳ, quan trọng là họ hàng được gặp nhau, được bế bé, được gửi lời chúc lành cho bé trong ngày vui.

Nghi thức bốc đồ

Nghi thức bốc đồ là phần đặc sắc nhất của lễ thôi nôi, được trẻ con và người lớn đều mong chờ. Trước khi làm lễ, gia đình chuẩn bị một chiếc mâm nhỏ sạch, bày lên đó đủ các món đồ tượng trưng cho nhiều nghề nghiệp và tính cách khác nhau, mỗi món đều là đồ thật, nhỏ gọn, an toàn cho bé cầm nắm, không có cạnh sắc hay vật nhỏ dễ nuốt. Các món đồ thường gồm một cuốn sách nhỏ, một cây bút, một xấp tiền giấy, một chiếc gương nhỏ, một cái lược, một cây kéo nhỏ, một cây thước, một nắm đất sạch, một nắm gạo, một cục đất sét, một chiếc thìa, một cuộn chỉ, tùy theo phong tục của từng vùng mà số món đồ có thể nhiều hay ít, thường từ bảy đến mười hai món. Mâm đồ được bày thành vòng tròn, món nào cũng dễ thấy, dễ với tới, để bé có thể tự do lựa chọn theo ý thích của mình, không ai được gợi ý hay đẩy tay bé về phía món đồ nào, bởi theo quan niệm dân gian, sự lựa chọn tự nhiên của bé mới mang ý nghĩa đoán biết sở thích sau này của bé.

Khi đến phần bốc đồ, mẹ hoặc bà bồng bé đặt ngồi ngay ngắn trước mâm đồ, nhẹ nhàng khuyến khích bé bò tới và cầm lấy món đồ mình thích, cả nhà đứng xung quanh im lặng chờ đợi, không ai được gọi tên món đồ hay chỉ tay về phía món đồ nào. Bé có thể cầm một món rồi bỏ xuống để cầm món khác, có bé cầm luôn hai ba món cùng lúc, có bé lại ngồi ngắm nghía mãi không chịu cầm món nào, mỗi kiểu đều khiến cả nhà cười vui và bàn tán rôm rả. Theo quan niệm dân gian, món đồ đầu tiên bé cầm và giữ lâu nhất là món mang ý nghĩa đoán biết sở thích và nghề nghiệp sau này của bé, nhưng điều này chỉ mang tính tham khảo, mang tính chất vui vẻ trong ngày lễ, chứ không phải là lời tiên đoán chắc chắn về tương lai của bé. Nhiều gia đình ngày nay coi nghi thức bốc đồ như một trò chơi vui trong ngày lễ, chụp ảnh và quay phim lại để làm kỷ niệm, để sau này khi bé lớn lên, bé xem lại hình ảnh ngày mình tròn một tuổi và thấy được cả nhà đã vui vẻ như thế nào trong ngày ấy.

Ý nghĩa từng món đồ bốc

Theo quan niệm dân gian, mỗi món đồ trong mâm bốc đều mang một ý nghĩa riêng. Bé bốc được sách vở thì sau này ham học, thích đọc, có duyên với con đường học vấn, lớn lên chăm chỉ và hiểu biết. Bé bốc được bút viết thì sau này có năng khiếu viết lách, thích vẽ vời, có thể làm thầy giáo, làm nhà văn hay làm những nghề cần đến chữ nghĩa và sự khéo léo của đôi tay. Bé bốc được tiền thì sau này có duyên với việc buôn bán, giỏi tính toán, biết giữ gìn của cải, cuộc sống sung túc và đủ đầy. Bé bốc được gương lược thì sau này thích làm đẹp, khéo tay, có gu thẩm mỹ, được mọi người yêu mến vì vẻ ngoài ưa nhìn và tính tình dễ thương. Bé bốc được kéo thì sau này khéo tay, có thể làm thợ may, thợ thủ công hay những nghề cần đến sự tỉ mỉ và khéo léo. Bé bốc được thước thì sau này cẩn thận, ngay thẳng, có thể làm thầy thuốc, làm kỹ sư hay những nghề cần đến sự chính xác và trung thực, chỉ mang tính tham khảo.

Bé bốc được đất thì sau này có duyên với ruộng vườn, thích trồng trọt, gắn bó với quê hương và đất đai, lớn lên chăm chỉ và thật thà như hạt lúa củ khoai. Bé bốc được gạo thì sau này no đủ, cuộc sống không thiếu thốn, biết quý trọng hạt gạo và công sức của người làm ra hạt gạo. Bé bốc được cục đất sét thì sau này khéo tay, thích nặn tượng, làm gốm hay những nghề thủ công cần đến sự sáng tạo. Bé bốc được chiếc thìa thì sau này có duyên với việc bếp núc, nấu ăn ngon, biết chăm lo cho gia đình và được mọi người thương vì tính đảm đang. Bé bốc được cuộn chỉ thì sau này khéo léo, tỉ mỉ, có thể làm nghề thêu thùa, may vá hay những nghề cần đến sự kiên nhẫn và đôi tay khéo. Dù bé bốc được món nào thì cả nhà cũng đều vui vẻ chúc mừng, bởi theo quan niệm dân gian, món đồ nào cũng mang ý nghĩa tốt đẹp, cũng là lời chúc lành gửi vào tương lai của bé, và quan trọng nhất là bé được lớn lên trong tình thương của cả nhà, được học hành, được dạy dỗ, được hướng dẫn từng bước trên con đường đời của mình.

Phong tục lễ thôi nôi ở ba miền

Ở miền Bắc, lễ thôi nôi thường được tổ chức trang trọng và giữ nhiều nét cổ truyền, mâm cúng bày biện đầy đủ và cầu kỳ, có đủ mười hai phần xôi chè cho 12 Bà Mụ, ba phần lớn cho 3 Đức Ông, gà luộc nguyên con, xôi gấc đỏ, chè đậu xanh, trầu cau têm cánh phượng, hoa quả theo mùa. Người Bắc thường mời họ hàng đông đủ, làm tiệc nhỏ trong nhà, ông bà là người chủ trì buổi lễ, đọc lời khấn và bồng bé làm nghi thức bốc đồ. Mâm bốc đồ của người Bắc thường có đủ sách, bút, tiền, gương, lược, kéo, thước, đất, gạo, mỗi món đều được chọn kỹ và bày biện đẹp mắt. Sau lễ, xôi chè được chia cho họ hàng mang về, gọi là lộc của bé, ai ăn cũng được hưởng niềm vui trong ngày bé tròn một tuổi. Người Bắc còn có tục giữ lại một ít tóc của bé cắt trong ngày lễ, gói cẩn thận cất đi làm kỷ niệm, theo quan niệm dân gian, đó là dấu ấn đầu đời của bé, chỉ mang tính tham khảo.

Ở miền Trung, lễ thôi nôi thường giản dị và ấm cúng, mâm cúng có thể ít món hơn nhưng vẫn đủ xôi chè, gà luộc, hoa quả, trầu cau, hương đèn, tùy theo điều kiện của từng nhà mà bày biện cho phù hợp. Người miền Trung thường làm lễ vào buổi sáng sớm, khi trời còn mát, cả nhà quây quần bên mâm cúng, lời khấn ngắn gọn và mộc mạc, không cầu kỳ về hình thức mà chú trọng đến lòng thành. Mâm bốc đồ của người miền Trung có thể thêm một ít đất sét, một nắm gạo, một chiếc thìa, tượng trưng cho cuộc sống gắn bó với ruộng đồng và bếp núc. Ở miền Nam, lễ thôi nôi thường vui vẻ và rộn ràng, họ hàng đến dự đông, tiệc nhỏ có nhiều món ăn miền Nam, trẻ con trong xóm cũng được mời đến chơi và ăn xôi chè lấy lộc. Người miền Nam thường bày mâm cúng ngoài sân hoặc trong nhà tùy theo không gian, mâm bốc đồ có thể thêm tiền vàng, gương nhỏ, lược nhỏ, và sau lễ cả nhà cùng chụp ảnh kỷ niệm đông đủ. Dù ba miền có khác nhau về cách bày biện và không khí buổi lễ, điểm chung vẫn là lòng biết ơn 12 Bà Mụ và 3 Đức Ông, là lời chúc lành gửi vào tương lai của bé, và là dịp sum họp họ hàng trong ngày vui của cả nhà.

Lời chúc và những lưu ý khi chuẩn bị

Trong ngày lễ thôi nôi, ông bà và họ hàng thường gửi đến bé những lời chúc lành giản dị mà ấm áp, mong bé lớn lên ngoan ngoãn, ham học hỏi, biết thương người, biết hiếu thảo với ông bà cha mẹ, được mọi người thương yêu và giúp đỡ trên đường đời. Có ông bà chúc bé hay ăn chóng lớn, có người chúc bé thông minh và lanh lợi, có người chúc bé sau này làm được nhiều việc tốt cho đời, tất cả đều là những lời chúc từ tấm lòng của người lớn dành cho đứa trẻ mới tròn một tuổi. Cha mẹ nên ghi lại những lời chúc ấy vào một cuốn sổ nhỏ hoặc quay phim lại, để sau này khi bé lớn lên, bé có thể đọc lại và thấy được tình thương của cả nhà dành cho mình từ những ngày đầu tiên. Những lời chúc trong ngày lễ không phải là lời hứa chắc chắn về tương lai, mà là niềm mong ước của gia đình, là động lực để cha mẹ cố gắng nuôi dạy bé nên người, chỉ mang tính tham khảo theo quan niệm dân gian.

Khi chuẩn bị lễ thôi nôi, gia đình nên lên danh sách lễ vật từ sớm, mua sắm dần trong vài ngày trước lễ để tránh vội vàng vào sáng hôm làm lễ, đồng thời chọn ngày và giờ làm lễ phù hợp với nhịp sinh hoạt của bé, ưu tiên lúc bé tỉnh táo và vui vẻ. Mâm cúng nên bày ở nơi sạch sẽ, thoáng mát, tránh để bé với tới hương đèn đang cháy hay những vật nhỏ dễ nuốt trong mâm bốc đồ, người lớn nên luôn ở bên cạnh bé trong suốt buổi lễ để bảo đảm bé được an toàn và thoải mái. Việc chăm sóc sức khỏe mẹ và bé tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ; bài viết chỉ chia sẻ phong tục, tín ngưỡng. Gia đình cũng nên báo trước cho họ hàng về ngày giờ làm lễ, chuẩn bị đủ xôi chè để chia lộc cho khách đến dự, dọn dẹp nhà cửa gọn gàng và chuẩn bị máy ảnh để ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ trong ngày bé tròn một tuổi, bởi những hình ảnh ấy sẽ là kỷ niệm quý giá của cả nhà trong nhiều năm sau.

Lời kết

Lễ thôi nôi là một nét đẹp trong phong tục Việt, gắn liền với một năm đầu đời của bé và với tình thương của cả nhà dành cho đứa trẻ mới chào đời. Qua mâm cúng 12 Bà Mụ và 3 Đức Ông, qua nghi thức bốc đồ vui vẻ, qua những lời chúc lành của ông bà và họ hàng, bé được ra mắt họ hàng trong không khí ấm cúng, gia đình được sum họp sau một năm cùng nhau chăm sóc một sinh linh bé bỏng, và câu chuyện của một đời người được nối dài từ thế hệ này sang thế hệ khác. Dù tổ chức đơn giản hay cầu kỳ, dù ở miền Bắc, miền Trung hay miền Nam, điều làm nên ý nghĩa của buổi lễ vẫn là lòng biết ơn và tình thương, là niềm mong ước bé lớn lên ngoan ngoãn, ham học, biết thương người và sống có hiếu với ông bà cha mẹ. Lễ thôi nôi cho bé vì vậy không chỉ là một nghi lễ của riêng một ngày, mà còn là một kỷ niệm đẹp của cả nhà, để sau này khi bé lớn lên, bé vẫn nhớ về ngày mình tròn một tuổi, về mâm cúng đầy ắp, về những lời chúc lành và về tình thương của những người thân yêu nhất. Gia đình có thể tham khảo công cụ xem ngày tốt trên trang mạng tại địa chỉ https://truyenthuaphatphap.online/?xem=ngaytot để chọn ngày thôi nôi theo phong tục.