🗺️ Lễ hội Hoa Lư Ninh Bình: cờ lau, rước nước, tế Cửu Khúc

Lễ hội Hoa Lư Ninh Bình là lễ hội truyền thống lớn nhất của vùng đất Cố đô, tổ chức hằng năm vào tháng 3 âm lịch để tưởng nhớ vua Đinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành, hai vị vua đầu tiên đặt nền móng cho nhà nước Đại Cồ Việt độc lập. Theo truyền thống, lễ hội diễn ra từ mùng 8 đến mùng 10 tháng 3 âm lịch, chính hội vào ngày mùng 10, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Năm 2026, lễ hội được tổ chức theo quy mô cấp tỉnh, lễ chính diễn ra từ ngày 25 đến ngày 27 tháng 4 dương lịch, tức ngày 9 đến ngày 11 tháng 3 âm lịch năm Bính Ngọ, lễ mở cửa đền vào sáng ngày 24 tháng 4. Điều làm nên sức hút riêng của lễ hội chính là trò cờ lau tập trận: những cậu bé chăn trâu bẻ cành lau làm cờ, chia phe đánh trận giả, tái hiện tuổi thơ của Đinh Bộ Lĩnh trên chính mảnh đất mà hơn một nghìn năm trước, vị vua áo vải đã tập hợp nghĩa quân, dẹp loạn mười hai sứ quân, thống nhất giang sơn. Về Hoa Lư vào những ngày này, du khách không chỉ được xem lễ, chơi hội, mà còn được bước vào một trang sử sống động, nơi núi đá vôi ôm lấy đền xưa, sông Hoàng Long lặng lẽ chảy qua, và tiếng trống hội vang lên giữa thung lũng Cố đô như vọng lại từ thế kỷ thứ mười.

Cố đô Hoa Lư — kinh đô đầu tiên của nước Đại Cồ Việt

Muốn hiểu lễ hội Hoa Lư Ninh Bình, trước hết phải hiểu mảnh đất Cố đô Hoa Lư. Năm 968, sau khi dẹp loạn mười hai sứ quân và thống nhất giang sơn, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt và chọn Hoa Lư làm kinh đô. Đây là kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam, nơi mở đầu thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài của dân tộc sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Hoa Lư được chọn không phải ngẫu nhiên: thung lũng này bốn bề là núi đá vôi hiểm trở, sông Hoàng Long uốn lượn bao quanh, vừa dễ giữ, vừa khó đánh, lại nằm ở vị trí thuận lợi để kiểm soát cả vùng đồng bằng Bắc Bộ. Kinh đô Hoa Lư tồn tại 42 năm qua hai triều Đinh và Tiền Lê, cho đến năm 1010, khi Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. Ngày nay, Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư vẫn giữ được dáng vẻ trầm mặc của một kinh đô xưa: đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng và đền thờ vua Lê Đại Hành nằm nép mình dưới chân núi, trước mặt là sông, sau lưng là núi, xung quanh là những cánh đồng và làng quê yên bình. Đứng giữa sân đền vào buổi sáng sớm, nghe tiếng chuông vọng ra từ núi, du khách dễ cảm nhận được vì sao người xưa gọi vùng đất này là Trường Yên, nghĩa là muôn đời bình yên.

Khu di tích Cố đô Hoa Lư ngày nay gồm nhiều hạng mục gắn liền với lịch sử hai triều Đinh, Lê. Ngoài hai ngôi đền thờ vua Đinh và vua Lê, nơi đây còn có chùa Nhất Trụ với cột kinh đá cổ, lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng trên núi Mã Yên, Nhà bia tưởng niệm Vua Lý Thái Tổ và dấu tích của cung điện xưa. Con đường vào khu di tích đi qua những dãy núi đá vôi trùng điệp, qua cánh đồng lúa và những ngôi làng mang tên gợi nhớ thời khai quốc. Vào mùa lễ hội, cờ hội tung bay dọc hai bên đường, sân đền rợp bóng người, khói hương nghi ngút, và cả thung lũng như sống lại không khí của một kinh đô đã xa. Cũng vì thế mà lễ hội Hoa Lư không giống những lễ hội làng thông thường: đây là lễ hội của một kinh đô, gắn với hai triều đại, với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, và được tổ chức trang trọng ở quy mô cấp tỉnh.

Đinh Bộ Lĩnh và trò cờ lau tập trận

Nhân vật trung tâm của lễ hội Hoa Lư Ninh Bình là Đinh Bộ Lĩnh, tức vua Đinh Tiên Hoàng. Theo truyền thuyết, Đinh Bộ Lĩnh sinh năm 924 tại động Hoa Lư, là con của Đinh Công Trứ, một tướng giữ động Hoa Lư. Thuở nhỏ, cậu bé Bộ Lĩnh chăn trâu cùng lũ trẻ trong làng, thường bẻ cành lau làm cờ, chia bạn thành hai phe để đánh trận giả, bày binh bố trận, tập đánh cờ lau trên bãi cỏ ven sông. Trò chơi trẻ con ấy lại bộc lộ tài cầm quân thiên bẩm: cậu bé chăn trâu biết đặt quân, biết dùng địa hình, biết khích lệ bạn bè, nên lũ trẻ đều phục và tôn cậu làm đầu lĩnh. Lớn lên, Đinh Bộ Lĩnh tập hợp nghĩa quân từ những người bạn thuở chăn trâu, lần lượt dẹp loạn mười hai sứ quân đang cát cứ khắp nơi, thống nhất giang sơn vào năm 968. Câu chuyện cờ lau tập trận vì thế không chỉ là một giai thoại đẹp, mà còn là hình ảnh thu nhỏ của cả một sự nghiệp: từ trò chơi trẻ thơ trên bãi lau ven sông Hoàng Long đến ngôi vị Hoàng đế của nước Đại Cồ Việt.

Trong lễ hội Hoa Lư, trò cờ lau tập trận được tái hiện công phu và là tiết mục được chờ đợi nhất của phần hội. Đội quân cờ lau gồm các thiếu niên từ 14 đến 16 tuổi, chia làm hai toán, tay cầm cờ lau, theo hiệu lệnh trống mà tiến lui, vây đánh, tái hiện cảnh Đinh Bộ Lĩnh thuở nhỏ tập trận cùng bạn chăn trâu. Tiếng trống thúc giục, cờ lau phất phơ, hai toán quân rượt đuổi nhau trên bãi hội, khán giả đứng vòng quanh reo hò cổ vũ. Với người dân Hoa Lư, trò diễn này không chỉ để vui: nó nhắc thế hệ trẻ nhớ rằng vị vua khai quốc của dân tộc từng là một cậu bé chăn trâu bình dị, và rằng tài năng, chí lớn có thể nảy mầm từ những trò chơi tuổi thơ. Cũng vì trò diễn ấy mà lễ hội Hoa Lư còn được người dân gọi bằng cái tên thân thương là lễ hội cờ lau.

Đinh Tiên Hoàng lên ngôi năm 968, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, định đô ở Hoa Lư, đặt niên hiệu Thái Bình và bắt đầu xây dựng bộ máy nhà nước độc lập. Ông cho đúc tiền đồng đầu tiên của nước ta, tiền Thái Bình Hưng Bảo, và gửi quan hệ bang giao với phương Bắc trên tư thế của một quốc gia độc lập. Triều Đinh tuy ngắn ngủi, vua Đinh ở ngôi 11 năm rồi bị hại năm 979, nhưng nền móng ông đặt ra đã đủ vững để triều Tiền Lê tiếp nối, và để hơn bốn mươi năm sau, Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long trên cơ sở của một quốc gia đã ổn định. Năm 2026 là dịp kỷ niệm 1.058 năm Đinh Bộ Lĩnh đăng quang Hoàng đế, từ năm 968 đến năm 2026, nên lễ hội Hoa Lư năm nay càng mang ý nghĩa đặc biệt với người dân Ninh Bình và du khách thập phương.

Lê Đại Hành — vị vua giữ nước

Vị vua thứ hai được suy tôn trong lễ hội Hoa Lư Ninh Bình là Lê Đại Hành, tức Lê Hoàn. Ông sinh năm 941, từng là Thập đạo tướng quân dưới triều Đinh, người nắm giữ binh quyền và được tin cậy giao phó việc quân. Khi vua Đinh Tiên Hoàng bị hại năm 979, đất nước rơi vào cảnh rối ren, giặc Tống ở phương Bắc nhân cơ hội đem quân xâm lược. Năm 980, Lê Hoàn lên ngôi vua, lấy hiệu là Lê Đại Hành, rồi trực tiếp cầm quân ra trận, đánh bại quân Tống xâm lược năm 981, giữ vững nền độc lập non trẻ của nước Đại Cồ Việt. Chiến công ấy đặt Lê Đại Hành vào hàng những vị vua giữ nước xuất sắc nhất trong lịch sử dân tộc, sánh cùng những chiến công chống ngoại xâm của các thế hệ sau. Sau chiến thắng, ông chăm lo việc trong nước, mở mang bờ cõi, khuyến khích nông nghiệp, và theo sử sách, ông là vị vua đầu tiên thực hiện lễ cày ruộng tịch điền, nêu gương coi trọng nghề nông cho muôn dân.

Đền thờ vua Lê Đại Hành nằm cách đền thờ vua Đinh không xa, trong cùng Khu di tích Cố đô Hoa Lư. Đền thờ vua Lê cùng Thái hậu Dương Vân Nga, vua Lê Long Đĩnh, công chúa Lê Thị Phất Ngân và tướng Phạm Cự Lượng. Kiến trúc đền mang đậm nét đền thờ cổ của vùng đồng bằng Bắc Bộ: mái ngói rêu phong, cột đá chạm khắc, sân lát gạch rộng, hai bên sân có tượng voi đá, ngựa đá và những cây cổ thụ tỏa bóng. Vào ngày hội, hai ngôi đền cùng mở cửa đón khách, đoàn rước đi từ đền này sang đền kia, khói hương lan tỏa khắp thung lũng. Người dân Hoa Lư vẫn nói: về lễ hội là về với cả hai vua, bởi Đinh Tiên Hoàng là người dựng nước, Lê Đại Hành là người giữ nước, và lễ hội Hoa Lư chính là dịp để cả dân tộc cùng nhớ ơn cả hai.

Vì sao lễ hội còn gọi là lễ hội Trường Yên?

Nhiều du khách thắc mắc vì sao lễ hội Hoa Lư Ninh Bình còn có tên là lễ hội Trường Yên, lễ hội cờ lau hay lễ hội Đinh Lê. Cái tên Trường Yên bắt nguồn từ tên gọi của vùng đất: từ thời nhà Lý đến các triều đại phong kiến về sau, vùng đất Ninh Bình được gọi là phủ Trường Yên. Tên gọi Trường Yên, hay Trường An, hay Tràng An, đều mang ý nghĩa là muôn đời bình yên. Lễ hội lớn nhất của vùng vì thế cũng mang tên là lễ hội Trường Yên. Cái tên lễ hội cờ lau nhắc đến trò diễn đặc sắc nhất của phần hội, còn cái tên lễ hội Đinh Lê nhắc đến hai vị vua được suy tôn. Cả ba tên gọi đều đúng, đều được người dân dùng song song, và đều nói lên một phần bản sắc của lễ hội. Năm 2014, lễ hội được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định 4205 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, với tên gọi khi ấy là Lễ hội Trường Yên. Đến năm 2016, tên gọi của di sản được điều chỉnh thành Lễ hội Hoa Lư, thống nhất với tên gọi Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư.

Lễ hội Hoa Lư được tổ chức hằng năm, nhưng quy mô lớn nhất vào những năm có số hàng đơn vị là 8, bởi đó là những năm tròn gắn với sự kiện Đinh Bộ Lĩnh đăng quang Hoàng đế và lập đô ở Hoa Lư năm 968. Những năm ấy, lễ hội được tổ chức lớn hơn, đông hơn, với nhiều hoạt động kỷ niệm hơn. Năm 2026 không phải là năm tròn chục, nhưng lại là dịp kỷ niệm 1.058 năm Đinh Bộ Lĩnh đăng quang, nên Ban Tổ chức vẫn quyết định tổ chức lễ hội theo quy mô cấp tỉnh, với chuỗi hoạt động kéo dài nhiều ngày, từ lễ cầu quốc thái dân an và lễ hội hoa đăng, lễ mở cửa đền, cho đến lễ khai mạc và ba ngày lễ chính. Đây cũng là lần đầu tiên Trung tâm Bảo tồn Di tích lịch sử, văn hóa Cố đô Hoa Lư tổ chức triển lãm ảnh về lễ hội, với 38 tác phẩm ghi lại vẻ đẹp văn hóa, lịch sử của vùng đất Cố đô.

Phần lễ — trang nghiêm từ rạng sáng tới nửa đêm

Phần lễ của lễ hội Hoa Lư Ninh Bình gồm nhiều nghi thức cổ truyền, diễn ra theo trình tự chặt chẽ, từ lễ mở cửa đền đến lễ rước nước, lễ mộc dục, lễ tế Cửu Khúc, lễ rước lửa và lễ hội hoa đăng. Mở đầu mùa lễ là lễ mở cửa đền, tổ chức vào sáng ngày 24 tháng 4 năm 2026, tức mùng 8 tháng 3 âm lịch, tại đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng, đền thờ Vua Lê Đại Hành và dâng hương tại Nhà bia tưởng niệm Vua Lý Thái Tổ. Nghi lễ này mang ý nghĩa cáo yết các vị Tiên đế, xin phép mở cửa đền để bước vào mùa lễ hội lớn nhất trong năm của vùng đất Cố đô. Trước đó, vào ngày 21 tháng 4, tức mùng 5 tháng 3 âm lịch, lễ cầu quốc thái dân an và lễ hội hoa đăng đã được tổ chức, tạo không khí trang trọng cho cả mùa lễ. Lễ mộc dục, tức lễ tắm tượng, được tiến hành vào giờ Tý của ngày khai hội, là nghi thức thanh tẩy trang nghiêm trước khi các nghi lễ chính bắt đầu.

Nghi lễ được chờ đợi nhất của phần lễ là lễ rước nước. Đoàn rước xuất phát từ đền vua Đinh Tiên Hoàng từ khoảng 5 đến 6 giờ sáng, đi đầu là cờ, quạt, lọng và phường bát âm, tiếp đến là kiệu Long đình đặt một chiếc ché để đựng nước thánh. Đoàn rước đi ra bến sông Hoàng Long, nơi theo truyền thuyết vua Đinh thường ra tắm khi còn nhỏ. Tại bến sông, đoàn làm lễ lấy nước đổ vào ché, rồi rước nước về đền để tế lễ. Việc lấy nước vừa là tưởng nhớ tiền nhân, vừa thể hiện ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, đời sống thịnh vượng. Điểm độc đáo và đặc sắc nhất của lễ rước nước là màn múa rồng trên sông Hoàng Long của các đoàn thuyền: những chiếc thuyền rồng lướt trên mặt sông buổi sớm, tiếng trống vang vọng giữa núi đá, tạo nên khung cảnh vừa trang nghiêm vừa nên thơ mà du khách khó quên.

Lễ tế Cửu Khúc là một trong những nghi lễ trọng tâm, tạo nên điểm nhấn rực rỡ cho lễ hội Hoa Lư. Lễ tế được tiến hành vào ban đêm tại cả hai đền thờ vua Đinh và vua Lê. Trong tiếng chiêng trống trầm hùng và khói hương lan tỏa, bản văn tế bằng chữ Hán gồm chín đoạn, gọi là cửu khúc, được xướng lên trang trọng. Sau mỗi đoạn văn tế, hai người của phường nhà trò, một nam, một nữ, diễn giải lại nội dung bằng lời hát ca trù, để người dự lễ hiểu được công đức của tiền nhân. Lễ tế kết thúc bằng một tràng pháo dài, sau đó khách hành hương vào dâng hương, chiêm bái. Nghi lễ tế Cửu Khúc không chỉ là nghi thức tưởng nhớ, mà còn là một hình thức diễn xướng dân gian độc đáo, kết hợp giữa văn tế cổ, ca trù và nghi lễ cung đình, thể hiện trình độ văn hóa cao của một kinh đô xưa.

Cùng với các nghi lễ trên, lễ hội Hoa Lư còn có lễ rước lửa, lễ dâng hương, lễ tiến phẩm và lễ rước kiệu, diễn ra xen kẽ trong các ngày lễ chính. Lễ hội hoa đăng vào tối ngày 21 tháng 4 là một trong những hình ảnh đẹp nhất của mùa lễ: những ngọn đèn hoa đăng được thắp sáng, thả trôi trên sông, mang theo lời cầu nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Ánh đèn lung linh trên mặt nước, phản chiếu núi đá và bóng đền, khiến cả thung lũng Hoa Lư như chìm trong một không gian vừa linh thiêng vừa thơ mộng. Với nhiều du khách, khoảnh khắc hoa đăng trên sông Hoàng Long chính là khoảnh khắc đẹp nhất của chuyến đi, đẹp hơn cả những bức ảnh chụp ban ngày, bởi nó gói trọn cả lịch sử, tín ngưỡng và vẻ đẹp của vùng đất Cố đô.

Phần hội — cờ lau, kéo chữ và những trò dân gian

Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội sôi động, với nhiều trò chơi dân gian mang đậm bản sắc của vùng đất Hoa Lư. Đặc sắc nhất vẫn là trò cờ lau tập trận, trò diễn tái hiện thời thơ ấu của Đinh Bộ Lĩnh khi cùng bạn chăn trâu bẻ lau làm cờ, chia phe đánh trận. Đội quân cờ lau gồm các thiếu niên từ 14 đến 16 tuổi, chia làm hai toán, theo nhịp trống mà bày trận, tiến lui, vây đánh. Trò diễn không chỉ là một màn trình diễn, mà còn là cách người dân Hoa Lư kể lại lịch sử cho thế hệ trẻ: rằng vị vua khai quốc từng là một cậu bé chăn trâu, rằng chí lớn bắt đầu từ những trò chơi tuổi thơ, và rằng mỗi người dân nơi đây đều có thể tự hào về cội nguồn của mình. Khán giả đứng quanh bãi hội, reo hò theo từng đợt tiến quân, và nhiều người lớn tuổi vẫn nhớ như in những lần mình từng cầm cờ lau trong đội quân năm xưa.

Trò kéo chữ là một trò diễn độc đáo khác của lễ hội Hoa Lư. Người tham gia mặc áo trắng, quần xanh, thắt lưng đỏ, tay cầm gậy có cuộn giấy màu, xếp đội hình thành những chữ mang ý nghĩa tốt lành, vừa đi vừa múa theo nhịp trống. Trò chơi đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng của cả đội, vừa là biểu diễn nghệ thuật, vừa là thử thách về kỷ luật và tinh thần đồng đội. Ngoài cờ lau tập trận và kéo chữ, phần hội còn có thi vật, thi bơi chải trên sông Hoàng Long, thi thổi cơm, múa lân, múa rồng, đu tiên, cờ người, thi viết thư pháp và hát chèo. Mỗi trò chơi đều gắn với đời sống nông nghiệp và sinh hoạt cộng đồng của người dân vùng Hoa Lư xưa, và mỗi trò đều có khán giả riêng, từ các cụ già say sưa xem cờ người đến lũ trẻ hò reo quanh sàn vật.

Phần hội của lễ hội Hoa Lư còn có các hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể thao do các đoàn nghệ thuật và nhân dân địa phương biểu diễn, cùng triển lãm ảnh về lễ hội và lịch sử Cố đô. Năm 2026, triển lãm ảnh với chủ đề lễ hội Hoa Lư và giá trị văn hóa ngàn năm trưng bày 38 tác phẩm, giúp du khách hiểu thêm về lịch sử, kiến trúc và đời sống văn hóa của vùng đất này. Không khí hội kéo dài suốt ba ngày lễ chính, từ sáng sớm đến tối muộn, sân đền lúc nào cũng đông người, tiếng trống, tiếng hát, tiếng cười nói rộn ràng khắp thung lũng. Với du khách ở xa, phần hội chính là lúc lễ hội gần gũi nhất: không còn khoảng cách giữa người xem và người diễn, ai cũng có thể hòa vào đám đông, cổ vũ một trận vật, xem một ván cờ người, hay đơn giản là đi dạo giữa cờ hội và hít thở không khí trong lành của núi rừng Hoa Lư.

Lịch trình lễ hội Hoa Lư 2026

Năm 2026, lễ hội Hoa Lư được tổ chức theo Kế hoạch 58 của Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, với quy mô cấp tỉnh. Dưới đây là lịch trình chính của lễ hội, theo thông báo của Ban Tổ chức và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Bình. Du khách nên lưu ý rằng lễ chính diễn ra từ ngày 25 đến ngày 27 tháng 4 dương lịch, nhưng các nghi lễ mở đầu đã bắt đầu từ ngày 21 tháng 4, vì vậy ai muốn xem đủ các nghi thức, từ hoa đăng đến khai mạc, nên sắp xếp về Hoa Lư sớm hơn một vài ngày. Trong ba ngày lễ chính, Khu di tích Cố đô Hoa Lư miễn phí vé tham quan cho mọi du khách.

Ngày dương lịch 2026	Ngày âm lịch	Hoạt động chính
21/4/2026	Mùng 5 tháng 3	Lễ cầu quốc thái dân an và lễ hội hoa đăng
24/4/2026 (buổi sáng)	Mùng 8 tháng 3	Lễ mở cửa đền tại đền vua Đinh và đền vua Lê; dâng hương tại Nhà bia tưởng niệm Vua Lý Thái Tổ
25/4/2026 (20 giờ)	Mùng 9 tháng 3	Lễ khai mạc tại Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế, phường Hoa Lư
25–27/4/2026	Mùng 9 đến 11 tháng 3	Lễ chính: rước nước, tế Cửu Khúc, phần hội với cờ lau tập trận và trò chơi dân gian; miễn phí vé tham quan Khu di tích Cố đô Hoa Lư

Du khách cần lưu ý một điểm nhỏ về địa danh: khu di tích Cố đô Hoa Lư ngày nay thuộc phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Trước đây, nơi này thuộc xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, nên nhiều tài liệu cũ và nhiều người dân vẫn quen gọi là lễ hội Trường Yên ở xã Trường Yên. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, xã Trường Yên cùng một số phường, xã lân cận được sáp nhập thành phường Tây Hoa Lư, còn lễ khai mạc được tổ chức tại Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế thuộc phường Hoa Lư. Khi tra đường đi hay hỏi thăm người dân, du khách chỉ cần nhớ điểm đến là Khu di tích Cố đô Hoa Lư, còn tên phường, xã mới hay cũ đều dẫn về cùng một vùng đất. Ban Tổ chức cũng lưu ý du khách theo dõi thông báo chính thức của tỉnh Ninh Bình trước ngày đi, bởi giờ giấc của một số nghi lễ có thể được điều chỉnh nhẹ cho phù hợp với tình hình thực tế.

Hai ngôi đền không thể bỏ qua khi về Hoa Lư

Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng là điểm dừng chân đầu tiên của hầu hết du khách khi về Hoa Lư. Đền nằm dưới chân núi, mặt hướng ra sông Hoàng Long, khuôn viên rộng với sân lát gạch, cây cổ thụ và hồ nước trong xanh. Qua cổng tam quan, du khách bước vào sân đền, nơi đặt lư hương đá và những cột đá chạm khắc, rồi vào chính điện dâng hương trước tượng vua Đinh Tiên Hoàng. Kiến trúc đền mang phong cách đền thờ cổ truyền của vùng đồng bằng Bắc Bộ, mái ngói rêu phong, cột gỗ lim, chạm khắc tinh xảo, vừa trang nghiêm vừa gần gũi. Vào ngày hội, đền vua Đinh là nơi bắt đầu của đoàn rước nước, và cũng là nơi diễn ra lễ tế Cửu Khúc vào ban đêm, nên không khí ở đây lúc nào cũng đông đúc và linh thiêng. Du khách nên dành thời gian đứng lặng trước chính điện, ngắm nhìn những chi tiết chạm khắc và cảm nhận sự trầm mặc của một ngôi đền đã hơn một nghìn năm tuổi trong tâm thức người dân.

Đền thờ vua Lê Đại Hành nằm cách đền vua Đinh không xa, trong cùng Khu di tích Cố đô Hoa Lư. Đền thờ vua Lê cùng Thái hậu Dương Vân Nga, vua Lê Long Đĩnh, công chúa Lê Thị Phất Ngân và tướng Phạm Cự Lượng. Sân đền rộng lát gạch, hai bên có tượng voi đá và ngựa đá, chính giữa đặt lư hương đá lớn, phía sau là mái ngói cổ và dãy núi đá vôi trùng điệp. Vào ngày thường, đền vua Lê yên tĩnh hơn đền vua Đinh, thích hợp cho du khách muốn dâng hương trong không gian lặng lẽ, ngắm nhìn kiến trúc cổ và chụp ảnh lưu niệm. Vào ngày hội, đền vua Lê cũng mở cửa đón khách, đoàn rước đi từ đền vua Đinh sang đền vua Lê, và lễ tế Cửu Khúc được cử hành tại cả hai đền. Nhiều du khách sau khi dâng hương ở cả hai đền thường đi bộ lên núi Mã Yên, nơi có lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng, để ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư từ trên cao, với sông Hoàng Long uốn lượn và những mái đền ẩn hiện giữa cây xanh.

Kinh nghiệm đi lễ hội Hoa Lư 2026

Đi lại đến Hoa Lư khá thuận tiện. Từ Hà Nội, du khách đi khoảng 90 km theo quốc lộ 1A, mất khoảng hai giờ đi xe, là tới thành phố Ninh Bình, rồi đi tiếp khoảng 10 km nữa là đến Khu di tích Cố đô Hoa Lư. Xe khách từ Hà Nội về Ninh Bình chạy liên tục trong ngày, du khách có thể xuống xe ở thành phố Ninh Bình rồi thuê xe đi tiếp vào Hoa Lư. Ai đi xe máy nên đi theo quốc lộ 1A, đường đẹp và có biển chỉ dẫn rõ ràng, nhưng cần cẩn thận vì dịp lễ hội xe cộ đông đúc. Du khách ở các tỉnh phía Nam có thể bay ra Hà Nội rồi đi tiếp bằng xe khách, hoặc đi tàu về ga Ninh Bình rồi thuê xe vào Hoa Lư. Trong những ngày lễ chính, khu vực quanh Khu di tích thường đông người, du khách nên đi sớm để tránh tắc đường và có chỗ gửi xe thuận tiện, đồng thời mang theo giày đi bộ thoải mái vì khuôn viên di tích rộng, có nhiều bậc đá và đường dốc.

Về thời gian, du khách nên chọn đi vào buổi sáng sớm để xem lễ rước nước trên sông Hoàng Long, hoặc đi vào buổi tối để xem lễ khai mạc và lễ hội hoa đăng. Ba ngày lễ chính từ 25 đến 27 tháng 4 năm 2026 là thời điểm đông vui nhất, Khu di tích miễn phí vé tham quan, nhưng cũng là lúc đông khách nhất, nên ai thích không gian yên tĩnh có thể về Hoa Lư vào ngày 24 tháng 4 để dự lễ mở cửa đền, hoặc quay lại sau lễ hội vài ngày để tham quan đền trong không khí lặng lẽ hơn. Khi vào đền dâng hương, du khách nên mặc trang phục lịch sự, giữ trật tự, không chen lấn, không thắp quá nhiều hương trong cùng một lúc, và tuân theo hướng dẫn của Ban Tổ chức. Mang theo nước uống, mũ nón và áo chống nắng, bởi tháng 4 ở Ninh Bình đã bắt đầu nắng nóng, trong khi phần lớn thời gian tham quan đều ở ngoài trời.

Về Hoa Lư dịp lễ hội, du khách nên kết hợp tham quan các điểm đến lân cận để chuyến đi thêm trọn vẹn. Quần thể danh thắng Tràng An, được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc công nhận là Di sản thế giới năm 2014, nằm ngay gần Hoa Lư, với những chuyến đò luồn qua hang động và thung lũng nước trong xanh. Tam Cốc, Bích Động, chùa Bái Đính và Vườn quốc gia Cúc Phương đều nằm trong bán kính một buổi đi xe từ Hoa Lư, thích hợp cho chuyến đi hai đến ba ngày. Về ăn uống, Ninh Bình nổi tiếng với cơm cháy, thịt dê núi và ốc núi, du khách có thể thưởng thức ở các quán ăn quanh khu vực Hoa Lư và thành phố Ninh Bình. Về chỗ ở, thành phố Ninh Bình có nhiều nhà nghỉ và khách sạn, du khách nên đặt phòng trước nếu đi vào đúng ba ngày lễ chính, bởi dịp này khách về Ninh Bình rất đông.

Câu hỏi thường gặp về lễ hội Hoa Lư Ninh Bình

Lễ hội Hoa Lư 2026 diễn ra vào ngày nào? Lễ chính của lễ hội Hoa Lư năm 2026 diễn ra từ ngày 25 đến ngày 27 tháng 4 dương lịch, tức ngày 9 đến ngày 11 tháng 3 âm lịch năm Bính Ngọ. Lễ mở cửa đền diễn ra vào sáng ngày 24 tháng 4, tức mùng 8 tháng 3 âm lịch, còn lễ cầu quốc thái dân an và lễ hội hoa đăng diễn ra sớm hơn, vào ngày 21 tháng 4, tức mùng 5 tháng 3 âm lịch. Theo truyền thống, lễ hội diễn ra từ mùng 8 đến mùng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm, chính hội vào ngày mùng 10.

Lễ hội Hoa Lư tổ chức ở đâu? Lễ hội tổ chức tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Lễ khai mạc diễn ra tại Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế, phường Hoa Lư. Trước đây, khu di tích thuộc xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, nên nhiều tài liệu cũ vẫn ghi địa điểm là xã Trường Yên, nhưng từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, nơi này đã thuộc phường Tây Hoa Lư.

Lễ hội Hoa Lư tưởng nhớ những ai? Lễ hội tưởng nhớ vua Đinh Tiên Hoàng, người dẹp loạn mười hai sứ quân, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt và đặt kinh đô ở Hoa Lư năm 968, cùng vua Lê Đại Hành, người đánh bại quân Tống xâm lược năm 981 và giữ vững nền độc lập của đất nước. Lễ hội còn được gọi là lễ hội Trường Yên, lễ hội cờ lau hay lễ hội Đinh Lê.

Trò cờ lau tập trận là gì? Cờ lau tập trận là trò diễn dân gian đặc sắc nhất của lễ hội, tái hiện tuổi thơ của Đinh Bộ Lĩnh khi cùng bạn chăn trâu bẻ cành lau làm cờ, chia phe đánh trận giả. Đội quân cờ lau gồm các thiếu niên từ 14 đến 16 tuổi, chia làm hai toán, theo nhịp trống mà bày trận, tiến lui, vây đánh trên bãi hội. Theo truyền thuyết, chính từ trò chơi này mà tài cầm quân của Đinh Bộ Lĩnh đã bộc lộ từ thuở nhỏ.

Đi lễ hội Hoa Lư có mất vé tham quan không? Trong ba ngày lễ chính của lễ hội Hoa Lư năm 2026, từ ngày 25 đến ngày 27 tháng 4, Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư miễn phí vé tham quan cho mọi du khách, theo thông báo của Ban Tổ chức. Vào ngày thường, du khách xem bảng giá niêm yết tại cổng khu di tích trước khi vào tham quan.

Đi lễ hội Hoa Lư nên kết hợp tham quan những đâu? Du khách có thể kết hợp tham quan Quần thể danh thắng Tràng An, Tam Cốc, Bích Động, chùa Bái Đính và Vườn quốc gia Cúc Phương, đều nằm gần Hoa Lư và thích hợp cho chuyến đi hai đến ba ngày. Riêng Tràng An đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc công nhận là Di sản thế giới từ năm 2014, là điểm đến không nên bỏ qua khi đã về đến Ninh Bình.

Lễ hội Hoa Lư Ninh Bình không chỉ là dịp để tưởng nhớ hai vị vua khai quốc, mà còn là dịp để mỗi người Việt hôm nay nhớ về cội nguồn của mình. Từ trò cờ lau của cậu bé chăn trâu đến kinh đô Đại Cồ Việt, từ lễ rước nước trên sông Hoàng Long đến tiếng ca trù trong lễ tế Cửu Khúc, lễ hội gói trọn cả một thời kỳ dựng nước và giữ nước vào ba ngày tháng 3 âm lịch. Về Hoa Lư vào mùa lễ hội, du khách sẽ hiểu vì sao người xưa gọi vùng đất này là Trường Yên, và vì sao hơn một nghìn năm đã trôi qua, tiếng trống hội nơi Cố đô vẫn còn vang vọng đến hôm nay.

Trước khi lên đường về Hoa Lư, bạn có thể xem ngày tốt đi lễ (https://truyenthuaphatphap.online/doanh-nhan.html?xem=ngaytot) để chọn ngày hợp với mình và gia đình.

Bài viết này theo quan niệm dân gian — chỉ mang tính tham khảo.

Nguồn: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Bình, Kế hoạch 58 về tổ chức Lễ hội Hoa Lư năm 2026; Báo Dân Việt; Wikipedia, bài Lễ hội Hoa Lư; Chonthieng.com, bài Lễ hội Trường Yên, Hoa Lư, Ninh Bình. Ảnh bìa: Đền vua Lê Hoàn.jpg, tác giả Nguoivuban, giấy phép CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.