🏙️ Chợ Âm Phủ Đà Lạt: Lời Kể Dân Gian Giữa Sương Đêm

Chợ Âm Phủ Đà Lạt là tên gọi mà người dân thành phố sương mù đặt cho khu chợ đêm nằm trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, ở khu Hòa Bình, dọc theo cầu thang dẫn từ khu Hòa Bình xuống chợ Đà Lạt. Cái tên nghe rờn rợn ấy không bắt đầu từ một câu chuyện ma cụ thể nào, mà bắt đầu từ chính khung cảnh của một khu chợ rau tự phát họp về đêm vào những năm bảy mươi của thế kỷ hai mươi, khi dân cư Đà Lạt còn thưa thớt, đường phố chưa có hệ thống đèn đường, người mua người bán chỉ thắp đèn dầu để xem hàng và trả giá giữa sương mù dày đặc. Ánh đèn dầu leo lét chập chờn trong màn sương trắng khiến cả khu chợ mờ ảo như cõi âm, và người dân ví von mà gọi thành chợ Âm Phủ. Bài viết này kể lại nguồn gốc thật của cái tên ấy, lắng nghe những lời kể dân gian được truyền miệng quanh khu chợ, rồi nhìn lại mọi chuyện bằng con mắt tỉnh táo, để thấy rằng đằng sau cái tên ma mị là câu chuyện về những con người lao động lam lũ, về một thành phố cao nguyên đã đổi thay từng ngày, và về bài học nhân quả rất đời thường: sống tử tế, làm ăn lương thiện, thì dù ở chợ đêm hay chợ ngày, lòng người vẫn sáng như đèn.

Chợ rau họp lúc nửa đêm giữa sương mù và đèn dầu

Muốn hiểu vì sao khu chợ lại mang tên Âm Phủ, cần quay về Đà Lạt của những năm bảy mươi của thế kỷ hai mươi. Khi ấy, tại trung tâm thành phố đã hình thành một chợ rau tự phát họp về đêm, bắt đầu từ khoảng hai mươi ba giờ và kéo dài tới sáng sớm. Người mang hàng tới chợ phần lớn là nông dân ở ngoại ô chở rau vào thành phố, là phu xe ngựa chở hàng thuê, là công nhân làm ca đêm tranh thủ mua bán thêm. Họ không họp chợ vào ban ngày như chợ chính, mà họp vào lúc thành phố đã chìm vào giấc ngủ, khi đường phố vắng người, sương mù từ đồi thông tràn xuống, phủ trắng cả khu Hòa Bình. Giữa khung cảnh ấy, thứ ánh sáng duy nhất soi cho người ta xem hàng là ánh đèn dầu. Mỗi sạp hàng có một ngọn đèn dầu nhỏ, đặt trên thúng rau, trên sọt khoai, bên cạnh những bó hành còn ướt sương. Người bán giơ đèn lên soi từng mớ rau, người mua cúi xuống nhìn cho kỹ rồi mới trả giá, tiếng nói chuyện khẽ khàng, tiếng bước chân lẹp xẹp trên bậc cầu thang ướt, tiếng ngựa hí xa xa, tất cả hòa vào màn sương đặc quánh. Không có đèn đường, không có ánh điện sáng trưng như bây giờ, chỉ có hàng chục đốm đèn dầu leo lét, lúc tỏ lúc mờ, ẩn hiện sau lớp sương, khiến người đi ngang qua có cảm giác như đang lạc vào một cõi khác. Người Đà Lạt vốn hiền lành và hay ví von, thấy cảnh ấy thì bảo nhau rằng chợ này giống cõi âm, họp toàn lúc nửa đêm, toàn bóng người mờ mờ trong sương, nên gọi là chợ Âm Phủ. Cái tên ban đầu chỉ là một câu nói đùa, một cách gọi dân dã để phân biệt với chợ ban ngày, nhưng vì quá hình tượng, quá hợp với khung cảnh thật, nên nó bám lại, được truyền từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, và cuối cùng trở thành tên gọi chính thức trong lời ăn tiếng nói của cả thành phố, dù không một tấm biển nào ghi ba chữ ấy một cách trang trọng.

Cùng thời gian đó, chợ Đà Lạt chính đã có một bề dày lịch sử lâu hơn nhiều. Theo các nguồn đã kiểm chứng, chợ Đà Lạt có từ khoảng những năm một nghìn chín trăm hai mươi, khi thành phố còn rất non trẻ. Đến năm một nghìn chín trăm hai mươi chín, chợ bắt đầu hình thành một cách đơn giản với nền ván gỗ và mái tôn, nên dân trong vùng gọi là chợ Cây. Sau một trận cháy, khu chợ được xây lại bằng gạch, khang trang và bền chắc hơn, rồi qua nhiều lần mở rộng và sửa chữa, đến nay chợ Đà Lạt đã có ba tầng, hoạt động cả ngày lẫn đêm, là trung tâm mua bán lớn nhất của thành phố. Khu chợ đêm Âm Phủ nằm ngay bên cạnh, dọc cầu thang từ khu Hòa Bình dẫn xuống chợ Đà Lạt, như một phần nối dài của chợ chính, nhưng lại mang một sắc thái riêng: ban ngày là lối đi lại bình thường, ban đêm thành một khu chợ khác hẳn, đông đúc, ồn ào, rực rỡ. Hiểu được lịch sử ấy, người ta sẽ thấy cái tên Âm Phủ không gắn với bất cứ sự kiện rùng rợn nào được ghi chép lại, mà gắn với đời sống lao động của những con người dậy từ nửa đêm để mưu sinh. Họ là nông dân gánh rau từ ngoại ô vào khi sương còn chưa tan, là phu xe ngựa đánh xe trong đêm lạnh, là công nhân vừa tan ca đêm ghé mua mớ rau về nấu bữa sáng cho cả nhà. Chợ họp lúc nửa đêm không phải vì ma quỷ, mà vì rau phải hái chiều hôm trước, chở suốt đêm, bán lúc rạng sáng thì mới tươi, mới kịp cho bữa ăn trong ngày của người thành phố. Đèn dầu không phải để gọi hồn, mà để soi rau, để xem lá còn xanh hay đã úa, để trả giá cho đúng. Sương mù không phải là màn che của cõi âm, mà là khí hậu đặc trưng của cao nguyên, nơi nhiệt độ ban đêm xuống thấp, hơi nước ngưng lại thành sương, phủ trắng mọi lối đi. Khi đặt cái tên Âm Phủ vào đúng bối cảnh ấy, nó không còn đáng sợ, mà trở thành một chứng tích sinh động về một thời Đà Lạt còn nghèo, còn thiếu thốn, nhưng người dân vẫn chịu khó, vẫn tìm cách mưu sinh trong đêm lạnh.

Lời kể thứ nhất: người phu xe ngựa và bóng người mua rau lúc nửa đêm

Câu chuyện đầu tiên được truyền miệng quanh khu chợ gắn với những phu xe ngựa, những con người làm việc nhiều nhất trong đêm ở Đà Lạt xưa. Theo lời kể dân gian, có một bác phu xe ngựa chạy tuyến từ ngoại ô vào trung tâm, đêm nào cũng phải qua khu Hòa Bình vào khoảng nửa đêm, khi chợ rau vừa bắt đầu họp. Đêm hôm ấy trời sương dày hơn mọi đêm, bác đánh xe chầm chậm qua dốc, vừa đi vừa nghe tiếng người mua kẻ bán rì rầm phía dưới cầu thang. Khi xe tới gần khu chợ, bác thấy một người đứng bên đường vẫy tay, dáng người cao gầy, mặc áo khoác tối màu, đội nón, mặt cúi xuống nên không nhìn rõ. Người ấy nói muốn mua rau, nhờ bác chở giúp mấy sọt rau từ chợ về một con hẻm gần đó, trả tiền công đàng hoàng, giọng nói nhỏ nhẹ, lịch sự. Bác phu xe vốn quen chở hàng thuê, thấy khách trả tiền sòng phẳng thì nhận lời, chất mấy sọt rau lên xe, đánh xe đi theo hướng người khách chỉ. Suốt quãng đường, người khách ngồi lặng lẽ phía sau, không nói thêm câu nào, chỉ thỉnh thoảng chỉ tay về phía trước mỗi khi tới ngã rẽ. Tới một con hẻm nhỏ, người khách bảo dừng xe, xuống hàng, rồi trả tiền, cảm ơn, bước vào trong hẻm và khuất dần sau màn sương. Bác phu xe đếm lại tiền, thấy đủ, cất vào túi, quay xe về chợ để đón chuyến hàng tiếp theo. Sáng hôm sau, bác kể lại chuyện này cho mấy người bạn cùng chạy xe ngựa, và một người trong số họ nói rằng con hẻm ấy đã bỏ hoang từ lâu, không có ai ở, cửa nhà nào cũng khóa, cỏ mọc đầy sân. Nghe vậy, bác phu xe giật mình, quay lại con hẻm để xem cho rõ, thì thấy đúng là nhà cửa im lìm, không dấu vết có người mới dọn tới, và mấy sọt rau tối qua bác chở cũng không thấy đâu. Câu chuyện lan ra, người thì bảo bác đã gặp người của cõi âm đi chợ đêm, người thì bảo có thể bác nhớ nhầm hẻm, hoặc người khách đã dọn rau đi nơi khác từ sáng sớm. Cần nói rõ rằng đây chỉ là lời kể truyền miệng, chưa từng có bằng chứng nào xác nhận, và bản thân những người kể lại cũng thường thêm vào câu cuối rằng nghe người ta kể thế, chứ mình không tận mắt chứng kiến. Nhưng câu chuyện vẫn được nhắc lại nhiều, vì nó chạm đúng vào nỗi ám ảnh của những người làm việc trong đêm: đường vắng, sương dày, khách lạ, và cảm giác cô đơn khi cả thành phố đang ngủ mà mình vẫn phải thức. Với người phu xe ngựa, chợ đêm không đáng sợ vì ma quỷ, mà đáng nhớ vì đó là nơi mưu sinh của họ, nơi mỗi chuyến xe chở rau về hẻm tối đều là một lần đánh cược với đêm lạnh, với đường trơn, với sức khỏe của con ngựa già. Bài học đọng lại từ lời kể này không phải là sợ bóng tối, mà là thương những người lao động đêm, những người dậy khi người khác ngủ, để sáng ra người khác có rau tươi ăn, có hàng hóa để bán.

Lời kể thứ hai: gánh rau của người nông dân ngoại ô và ngọn đèn dầu không tắt

Câu chuyện thứ hai gắn với những nông dân ngoại ô chở rau vào chợ đêm, những người mà theo các nguồn đã kiểm chứng là khách quen của khu chợ từ những ngày đầu. Theo lời kể dân gian, có một bác nông dân trồng rau ở ngoại ô, đêm nào cũng gánh rau vào chợ bán, đi từ chiều tối, tới nơi thì đã gần nửa đêm. Bác gánh hai thúng rau nặng, đi bộ qua dốc, qua đồi thông, mồ hôi ướt áo dù trời lạnh, vì gánh nặng và đường dốc. Tới chợ, bác tìm một chỗ quen thuộc gần cầu thang, đặt thúng rau xuống, thắp ngọn đèn dầu mang theo, rồi ngồi chờ khách. Đêm hôm ấy, sương mù dày đặc, khách tới chợ thưa thớt, bác ngồi rất lâu mà chỉ bán được vài mớ rau. Gần sáng, khi bác đang thiu thiu ngủ gật bên thúng rau, thì nghe có tiếng người hỏi mua rau, giọng nói nhẹ như gió thoảng. Bác giật mình tỉnh dậy, thấy một người phụ nữ đứng trước sạp, mặc áo dài tối màu, tay cầm một chiếc làn tre, hỏi mua rau với giá rất thấp, thấp hơn cả giá vốn. Bác lắc đầu, nói rằng rau này bác trồng cực nhọc, bán giá ấy thì lỗ, mong khách thương mà trả thêm một chút. Người phụ nữ nghe vậy thì mỉm cười, nói rằng bà chỉ có bấy nhiêu tiền, nếu bác không bán thì bà đành đi sạp khác. Bác nông dân nhìn người phụ nữ, thấy dáng vẻ lam lũ, gương mặt hiền lành, thì động lòng, bèn bán cho bà mấy mớ rau với đúng giá bà đưa, coi như làm phúc đầu ngày, mong cả ngày bán hàng thuận lợi. Người phụ nữ cảm ơn, trả tiền, xách làn rau bước đi, bóng khuất dần sau màn sương. Điều lạ, theo lời kể, là khi bác đếm lại tiền người phụ nữ vừa trả, thì thấy tiền vẫn còn đó, đủ số, không thiếu, nhưng ngọn đèn dầu bên thúng rau bỗng cháy sáng hơn hẳn, dù dầu đã gần cạn, và gió đêm vẫn thổi mạnh. Sáng hôm ấy, bác bán hết sạch rau trước khi chợ tan, một điều hiếm khi xảy ra vào những đêm sương dày khách thưa. Bác về nhà kể lại cho vợ con nghe, bảo rằng có lẽ người phụ nữ mua rau lúc gần sáng đã mang lại may mắn, hoặc đơn giản là vì bác đã bán rẻ làm phúc, nên lòng nhẹ nhõm, bán hàng cũng vui vẻ hơn, khách cũng ghé nhiều hơn. Câu chuyện được người trong làng truyền tai nhau, rồi lan tới khu chợ, và mỗi khi có người bán hàng ế ẩm, họ lại nhắc nhau câu chuyện bác nông dân và người phụ nữ mua rau lúc gần sáng, như một lời động viên rằng hãy bán hàng bằng lòng tử tế, đừng chặt chém khách, thì trời sẽ thương, khách sẽ quay lại. Ở đây, yếu tố ma mị chỉ là cái cớ, còn thông điệp thật là bài học về đạo đức buôn bán: người bán rau nghèo vẫn biết thương người mua nghèo hơn mình, vẫn chịu bán rẻ để làm phúc, và chính lòng tốt ấy mang lại may mắn, chứ không phải ngọn đèn dầu bỗng sáng hay bóng người khuất trong sương. Đó là cách mà văn hóa dân gian vẫn thường làm: mượn một câu chuyện kỳ lạ để gửi gắm một bài học rất đời thường, để người nghe vừa nhớ câu chuyện, vừa nhớ bài học, và tự nhắc mình sống tử tế hơn trong công việc hằng ngày.

Lời kể thứ ba: tiếng trả giá trong sương và người bán hàng không thấy mặt

Câu chuyện thứ ba là lời kể được truyền miệng nhiều nhất trong số các câu chuyện quanh khu chợ, vì nó gắn với hoạt động quen thuộc nhất của chợ đêm: trả giá. Theo lời kể dân gian, vào những đêm sương mù dày nhất, khi chợ rau đã họp được một lúc, người ta thường nghe thấy tiếng trả giá vọng ra từ cuối cầu thang, nơi sương mù che khuất, không nhìn rõ người. Tiếng nói lúc trầm lúc bổng, lúc như của đàn ông, lúc như của đàn bà, hỏi giá rau, hỏi giá khoai, hỏi giá hành, rồi trả giá rất thấp, thấp đến mức người bán hàng nghe xong phải bật cười. Có người bán hàng tò mò, cầm đèn dầu đi về phía tiếng nói để xem khách là ai, thì chỉ thấy sương mù trắng xóa, không thấy bóng người nào, chỉ thấy bậc cầu thang ướt và vài chiếc lá rơi. Quay trở lại sạp, người bán hàng lại nghe tiếng trả giá vọng lên, lần này gần hơn, như ngay sau lưng, nhưng quay lại vẫn không thấy ai. Một vài người bán hàng khác cũng kể rằng họ từng nghe tiếng trả giá như vậy, và đều thống nhất rằng tiếng nói ấy không giống tiếng người thường, mà nhẹ hơn, xa hơn, như vọng ra từ trong sương. Từ đó, trong khu chợ hình thành lời đồn rằng đó là tiếng của người âm đi chợ, vì tiếc rẻ thời chợ xưa, nên đêm nào sương dày cũng quay lại trả giá cho vui, chứ không mua. Lại cần nhấn mạnh rằng đây chỉ là lời kể truyền miệng, chưa từng được ghi lại bằng bất cứ phương tiện nào, và hiện tượng nghe tiếng nói mà không thấy người hoàn toàn có thể giải thích bằng đặc điểm của sương mù và địa hình cầu thang: sương mù làm loãng âm thanh, khiến tiếng nói từ xa vọng lại nghe như ở gần, cầu thang khu Hòa Bình lại có nhiều đoạn quanh co, khuất tầm nhìn, người đứng ở đoạn dưới nói chuyện thì người ở đoạn trên nghe thấy tiếng mà không thấy mặt, là chuyện rất bình thường. Thêm vào đó, chợ đêm họp lúc nửa đêm, người mệt mỏi sau một ngày lao động, tai nghe cũng không còn tỉnh táo, dễ nghe nhầm, dễ tưởng tượng thêm. Nhưng dù có thể giải thích bằng lý lẽ, câu chuyện về tiếng trả giá trong sương vẫn sống mãi, vì nó chạm tới một nét đẹp của chợ Việt: nghệ thuật trả giá. Ở chợ, trả giá không chỉ là mặc cả tiền bạc, mà là cách người ta trò chuyện, làm quen, thể hiện sự khéo léo, vui vẻ. Người mua trả thấp, người bán nói cao, hai bên cười nói qua lại, cuối cùng gặp nhau ở một mức giá vừa lòng cả hai, thì cuộc mua bán mới thực sự thành công. Tiếng trả giá vọng trong sương, dù là của người hay của lời đồn, cũng gợi lại không khí ấy: một khu chợ mà người ta tới không chỉ để mua rau, mà để gặp nhau, để trò chuyện, để thấy mình không cô đơn trong đêm lạnh.

Từ chợ rau đèn dầu đến chợ đêm sầm uất rực rỡ ánh đèn

Ngày nay, ai tới Đà Lạt và hỏi đường ra chợ Âm Phủ, sẽ được chỉ tới khu chợ đêm nằm trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, ở khu Hòa Bình, dọc cầu thang dẫn xuống chợ Đà Lạt, một nơi hoàn toàn khác với hình ảnh chợ rau đèn dầu trong sương mù năm xưa. Khu chợ đêm hôm nay sầm uất, rực rỡ ánh đèn, đông đúc du khách từ chiều tối tới khuya, bán đủ thứ từ đồ ăn nóng hổi, sữa đậu nành, bánh tráng nướng, tới quần áo ấm, đồ lưu niệm, hoa quả và đặc sản cao nguyên. Không còn cảnh người bán ngồi co ro bên ngọn đèn dầu chờ khách, không còn cảnh sương mù che khuất mặt người, không còn cảnh chợ chỉ họp lác đác vài sạp hàng. Thay vào đó là hàng dài sạp hàng san sát, ánh đèn điện sáng trưng, tiếng rao hàng, tiếng cười nói, tiếng nhạc, mùi thơm của đồ nướng lan tỏa khắp khu vực. Chợ Đà Lạt chính với ba tầng vẫn hoạt động cả ngày lẫn đêm ngay bên cạnh, tạo thành một quần thể mua bán lớn, là điểm đến không thể bỏ qua của du khách mỗi khi lên Đà Lạt. Sự thay đổi này là kết quả của nhiều chục năm phát triển: dân cư Đà Lạt đông lên, hệ thống đèn đường được lắp đặt, điện lưới phủ khắp thành phố, du lịch phát triển mạnh, nhu cầu mua sắm và ăn uống về đêm tăng cao. Khu chợ tự phát năm xưa đã được sắp xếp lại, trở thành một khu chợ đêm có tổ chức, có quy củ, góp phần tạo việc làm cho hàng trăm hộ kinh doanh, góp phần làm nên sức sống về đêm của thành phố sương mù. Cái tên Âm Phủ vẫn được giữ lại, nhưng ý nghĩa của nó đã đổi khác: nó không còn gợi cảm giác liêu trai, mà trở thành một thương hiệu, một điểm nhấn độc đáo để du khách tò mò tìm tới, để rồi khi tới nơi, họ bất ngờ vì khu chợ quá đông vui, quá sáng sủa, quá đời thường, chẳng có gì ma mị như cái tên gợi lên. Chính sự đối lập ấy lại làm nên sức hấp dẫn riêng: du khách tới vì tò mò cái tên, ở lại vì không khí chợ đêm ấm áp, vì món ăn ngon, vì con người thân thiện, và khi ra về, họ mang theo câu chuyện về nguồn gốc cái tên để kể lại cho người thân, bạn bè, khiến cái tên Âm Phủ càng lan xa hơn nữa.

Sự đổi thay của khu chợ cũng phản ánh sự đổi thay của chính Đà Lạt. Thành phố cao nguyên từng thưa thớt dân cư, từng thiếu thốn ánh sáng, từng họp chợ bằng đèn dầu, nay đã trở thành một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất cả nước, với hệ thống khách sạn, nhà hàng, khu vui chơi phát triển mạnh, với lượng du khách đông đảo quanh năm. Nhưng giữa sự phát triển ấy, người Đà Lạt vẫn giữ lại cái tên Âm Phủ như một cách giữ gìn ký ức, như một lời nhắc rằng thành phố này đã từng có một thời gian khó, đã từng có những con người lao động trong đêm lạnh, và chính họ đã góp phần tạo nên diện mạo hôm nay. Mỗi khi có du khách hỏi vì sao chợ lại tên là Âm Phủ, người bán hàng hôm nay lại kể lại câu chuyện đèn dầu và sương mù năm xưa, với giọng kể đầy tự hào, như kể về một di sản của quê hương, chứ không phải kể về một điều đáng sợ. Họ kể rằng ông bà mình đã từng bán rau ở đó, đã từng thắp đèn dầu ở đó, đã từng run rẩy vì lạnh ở đó, và nhờ sự chịu khó ấy mà con cháu hôm nay mới có sạp hàng khang trang, có cuộc sống đủ đầy hơn. Câu chuyện được kể đi kể lại, từ người bán hàng sang du khách, từ du khách lên mạng xã hội, từ mạng xã hội trở về với người Đà Lạt, tạo thành một vòng tròn ký ức không bao giờ khép lại. Và chính trong vòng tròn ấy, chợ Âm Phủ đã vượt ra khỏi ý nghĩa của một địa danh, để trở thành một biểu tượng văn hóa: biểu tượng của sức lao động bền bỉ, của khả năng thích nghi với khí hậu khắc nghiệt, của tinh thần lạc quan biết ví von cả trong gian khó, và của tình cảm gắn bó giữa con người với mảnh đất cao nguyên mà họ đã chọn làm quê hương thứ hai.

Nhìn lại bằng con mắt tỉnh táo: sương mù, đèn dầu và trí tưởng tượng

Sau khi nghe những lời kể dân gian, cần nhìn lại mọi chuyện bằng con mắt tỉnh táo, để phân biệt đâu là sự thật đã kiểm chứng, đâu là lời kể truyền miệng, đâu là trí tưởng tượng của cộng đồng. Sự thật đã kiểm chứng là: chợ Đà Lạt có từ khoảng những năm một nghìn chín trăm hai mươi, năm một nghìn chín trăm hai mươi chín chợ hình thành với nền ván gỗ và mái tôn nên gọi là chợ Cây, sau bị cháy rồi xây lại bằng gạch, nay có ba tầng và hoạt động cả ngày lẫn đêm. Sự thật đã kiểm chứng là: vào những năm bảy mươi của thế kỷ hai mươi, tại trung tâm Đà Lạt hình thành một chợ rau tự phát họp về đêm, từ khoảng hai mươi ba giờ tới sáng sớm, khách chủ yếu là phu xe ngựa, nông dân ngoại ô và công nhân ca đêm, người mua bán thắp đèn dầu vì chưa có hệ thống đèn đường, sương mù dày đặc khiến khung cảnh mờ ảo, người dân ví như cõi âm nên gọi là chợ Âm Phủ. Sự thật đã kiểm chứng là: ngày nay khu chợ đã thành chợ đêm sầm uất, rực rỡ ánh đèn, không còn không khí liêu trai xưa. Ngoài những sự thật ấy, mọi câu chuyện ma mị quanh khu chợ, từ người khách mua rau lúc nửa đêm, tới ngọn đèn dầu không tắt, tới tiếng trả giá trong sương, đều chỉ ở mức theo lời kể dân gian, theo truyền miệng, chưa từng được xác nhận bằng bằng chứng cụ thể, và không nên được hiểu như sự thật đã được chứng minh. Sương mù dày có thể làm người ta nhìn nhầm, nghe nhầm, vì hơi nước trong không khí tán xạ ánh sáng, làm mờ tầm nhìn, làm loãng âm thanh, khiến bóng người ở xa trông như ở gần, tiếng nói ở dưới cầu thang nghe như ngay sau lưng. Đèn dầu leo lét có thể tạo ra những bóng đổ chập chờn trên tường, trên bậc cầu thang, khiến người mệt mỏi sau một đêm thức trắng dễ tưởng tượng thành bóng người. Cầu thang khu Hòa Bình quanh co, khuất tầm nhìn, càng làm tăng cảm giác có người mà không thấy mặt. Thêm vào đó, người làm việc ban đêm thường thiếu ngủ, cơ thể mệt mỏi, tinh thần căng thẳng, rất dễ rơi vào trạng thái nửa tỉnh nửa mơ, nghe thấy những âm thanh không có thật, nhìn thấy những hình ảnh không có thật, rồi khi kể lại cho người khác, những trải nghiệm mơ hồ ấy được thêm thắt, được hoàn thiện thành một câu chuyện có đầu có cuối. Hiểu được những nguyên nhân tự nhiên và tâm lý ấy, chúng ta sẽ không còn sợ hãi trước cái tên Âm Phủ, mà sẽ thấy thương hơn những con người đã từng làm việc trong điều kiện khắc nghiệt như vậy, và sẽ biết ơn hơn những tiện nghi mà chúng ta đang có hôm nay: đèn đường sáng trưng, điện lưới ổn định, chợ đêm an toàn và đông vui.

Câu hỏi thường gặp

Chợ Âm Phủ Đà Lạt ở đâu? Khu chợ nằm trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, ở khu Hòa Bình, dọc cầu thang từ khu Hòa Bình dẫn xuống chợ Đà Lạt, ngay trung tâm thành phố Đà Lạt. Ngày nay khu vực này là chợ đêm sầm uất, hoạt động từ chiều tối tới khuya.

Vì sao chợ lại có tên là Âm Phủ? Theo các nguồn đã kiểm chứng, tên gọi bắt nguồn từ những năm bảy mươi của thế kỷ hai mươi, khi chợ rau tự phát họp từ khoảng hai mươi ba giờ tới sáng sớm, chưa có đèn đường, người mua bán thắp đèn dầu giữa sương mù dày đặc, khung cảnh mờ ảo như cõi âm nên người dân gọi là chợ Âm Phủ.

Chợ Âm Phủ Đà Lạt có ma thật không? Chưa từng có bằng chứng nào xác nhận có ma ở khu chợ. Mọi câu chuyện ma mị quanh chợ chỉ ở mức theo lời kể dân gian, theo truyền miệng, chưa được kiểm chứng. Sương mù, đèn dầu, cầu thang quanh co và sự mệt mỏi khi làm việc ban đêm có thể khiến người ta nhìn nhầm và nghe nhầm.

Chợ Đà Lạt có từ khi nào? Chợ Đà Lạt có từ khoảng những năm một nghìn chín trăm hai mươi. Năm một nghìn chín trăm hai mươi chín, chợ hình thành đơn giản với nền ván gỗ, mái tôn nên dân gọi là chợ Cây, sau bị cháy rồi xây lại bằng gạch. Nay chợ Đà Lạt có ba tầng, hoạt động cả ngày lẫn đêm.

Chợ Âm Phủ ngày nay còn không khí liêu trai như xưa không? Không còn. Ngày nay khu chợ đã thành chợ đêm sầm uất, rực rỡ ánh đèn, đông đúc du khách, bán đồ ăn, quần áo ấm và đặc sản. Cái tên Âm Phủ chỉ còn là tên gọi gợi nhớ về quá khứ, chứ khung cảnh thì đã hoàn toàn đổi khác.

Nên đi chợ đêm Đà Lạt vào lúc nào? Nên đi vào buổi tối, khi chợ đã lên đèn và đông vui, đi cùng người thân hoặc bạn bè, mặc đủ ấm vì Đà Lạt về đêm rất lạnh, mang theo tiền mặt lẻ để mua hàng thuận tiện, và dành thời gian trò chuyện với người bán hàng để nghe họ kể về nguồn gốc cái tên Âm Phủ.

Nguồn tham khảo

Eva — Chợ Âm Phủ Đà Lạt: Từ một nơi huyền bí, heo hút trở thành khu chợ đêm đông đúc bậc nhất thành phố http://eva.vn/di-dau-xem-gi/cho-am-phu-da-lat-tu-mot-noi-huyen-bi-heo-hut-tro-thanh-khu-cho-dem-dong-duc-bac-nhat-thanh-pho-c40a612948.html ; Đi Du Lịch — Lý giải tên gọi Âm Phủ của chợ đêm Đà Lạt http://www.didulich.net/cho-viet-nam/ly-giai-ten-goi-am-phu-cua-cho-dem-da-lat-22585 ; Soha — Vì sao một số ngôi chợ được gọi là chợ Âm Phủ https://soha.vn/vi-sao-mot-so-ngoi-cho-duoc-goi-la-cho-am-phu-198260815211351384.htm . Các câu chuyện ma mị trong bài chỉ ở mức theo lời kể dân gian, theo truyền miệng, chưa được kiểm chứng, không khẳng định ma quỷ có thật.

Nếu câu chuyện về khu chợ đêm giữa sương mù khiến bạn suy ngẫm về nhân quả và lòng tử tế trong buôn bán, bạn có thể ghé xem Xin Xăm Quan Âm (https://truyenthuaphatphap.online/doanh-nhan.html?xem=xinxam) để lắng lòng và cầu mong bình an cho những chuyến đi sắp tới, chỉ mang tính tham khảo.